Κριτική για την παράσταση: «Κατά φαντασίαν ασθενής»

Σχόλιο

Του Γιάννη Γαβρίλη

Μέτα την μεγάλη επιτυχία και την αθρόα προσέλευση του  κοινού της Λαμίας που σημείωσε η νέα θεατρική παραγωγή του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ  Ρούμελης, με το ανέβασμα του κύκνειου έργου του Μολιέρου (Jean-Baptiste Poquelin,1622-1673) ”Ο κατά φαντασίαν ασθενής” (Le malade imaginaire),αυτή την περίοδο έχει ανέβει και στην Αθήνα. Παρουσιάζεται στο Θέατρο ”Κατερίνα Βασιλάκου – Μαριάννα Τόλη” (Προφήτου Δανιήλ 3-5 & Πλαταιών -Κεραμεικός) κάθε Δευτέρα & Τρίτη μέχρι τη 1η Μαρτίου.

”Ο κατά φαντασίαν ασθενής” ανέβηκε για πρώτη φορά στο θέατρο Παλαί – Ρουαγιάλ του Παρισιού στις 10 Φεβρουαρίου του 1673 ως κωμωδία τριών πράξεων με πρόζα, χορευτικά και μουσική, σε συνθέσεις του Μάρκ-Αντουάν Σαρπαντιέ.

Στη χώρα μας έχει ανέβει αρκετές φορές με πρώτη καταγραφείσα παράσταση, αυτή του 1953/54 του Εθνικού Θεάτρου σε σκηνοθεσία του Αλέξη Σολωμού με τον Χριστόφορο Νέζερ στον πρωταγωνιστικό ρόλο του Αργκάν.

Η πρόσφατη παραγωγή από το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ Ρούμελης του ”Κατά φαντασίαν ασθενούς” που είδαμε, μας προκάλεσε μια έντονη αμηχανία!.

Γιατί ο Κώστας Γάκης που σκηνοθέτησε, διασκεύασε το κείμενο(;) συνέθεσε και τη μουσική της παράστασης προσπάθησε να ενσωματώσει σε αυτήν πολλά στοιχεία από το πνεύμα και την ουσία του συνολικού μολιερικού έργου, ”ζωντανεύοντας” μάλιστα τον ίδιο τον Μολιέρο που τον μεταφέρει επί σκηνής ως δευτερεύοντα αλλά σημαντικό ρόλο, ως αναφορά και στην άλλη ιδιότητα του, αυτή του ηθοποιού. Ενσωμάτωσε (ή προσπάθησε να ενσωματώσει) την τεχνική και την φιλοσοφία και τις συνταγές, της Commedia del arte, της Ιταλικής λαϊκής Κωμωδίας (που τόσο επηρέασαν τον Μολιέρο) όσο και της λόγιας (commedia erudita), όπως επίσης και την συνειδητά, εκ μέρους του συγγραφέα, διακωμώδηση χαρακτήρων, καταστάσεων και  κοινωνικών δομών της εποχής που ο Μολιέρος έζησε και περιέγραψε στα έργα του, σατιρίζοντας (ή και καυτηριάζοντας) με τον ιδιαίτερα δικό του τρόπο.

Ο Κώστας Γάκης περιέπλεξε όλα όσα ανωτέρω αναφέρθηκαν, σε μια φανερή προσπάθεια να διασκεδάσει, να ανακουφίσει και να προκαλέσει τον γέλωτα του κοινού ”μέσα σε αυτή την δύσκολη φάση της πανδημίας” όπως γράφει και ο ίδιος στο σημείωμα του στο πρόγραμμα της παράστασης. Περιέπλεξε, (δια της δικής του αυθαίρετης εκδοχής) έναν περιοδεύοντα στην Γαλλική επαρχία θίασο,(μεταφέροντας, χρησιμοποιώντας στο θεατρικό του κείμενο, την πορεία του Μολιέρου, όπως αναφέρεται από τους μελετητές και βιογράφους του, στο Θέατρο της εποχής του, τις αποτυχίες, τις περιπλανήσεις στην επαρχεία, τα πρώτα του ”σεναριακά” σκαριφήματα το 1655 στη Λυών (Η ζήλια του Μουτζούρη, Ο ιπτάμενος Γιατρός, Ο ασυλλόγιστος, Οι αναποδιές και την εμμονή, πίστη του στους αυτοσχεδιασμούς των ηθοποιών).

Η υπόθεση του κειμένου που γράφτηκε από τον κ. Γάκη είναι η εξής: Ο θιασάρχης και πρωταγωνιστής ενός περιοδεύοντα, δεύτερης κατηγορίας θιάσου, ο Φαμπρίς Μπεζάρ ψάχνει να βρει την επιτυχία και την επιστροφή του σε παρισινό θέατρο, μετά από την απόρριψη του, από τον Λουδοβίκο τον ΙΔ, αναζητώντας παράλληλα ένα κάποιο καλό έργο που θα  φέρει αυτόν και τον θίασο του πίσω στην Γαλλική πρωτεύουσα, όπου εκεί θα ”θριαμβεύσει” και θα μπει στο μάτι του βασιλιά. Γνωρίζει εντελώς τυχαία έναν άσημο υποτιθέμενο θεατρικό συγγραφέα με το όνομα Μολιέρος, ο οποίος του παρουσιάζει ένα ανολοκλήρωτο ακόμη έργο του με τίτλο ”Ο κατά φαντασίαν ασθενής”. Ο θίασος αποφασίζει να το ανεβάσει και ενώ  αρχίζουμε να παρακολουθούμε πλέον την κατά Κώστα Γάκη εκδοχή της στοχαστικής κωμωδία ηθών του Μολιέρου, παράλληλα βλέπουμε και τα ευτράπελα που συμβαίνουν στα παρασκήνια, διακόπτοντας την ροή της μολιερικής κωμωδίας – φάρσας. Παράλληλα και τους έρωτες μεταξύ των ηθοποιών του περιοδεύοντα θιάσου με αυτούς του έργου, (ο υποχόνδριος Αργκάν που θέλει να παντρέψει την κόρη του Αγγελική με γιατρό για να έχει δωρεάν περίθαλψη αλλά εκείνη άλλον αγαπά, τον Κλεάντ κ.λ.π.), παράλληλα με εμβόλιμα τραγούδια ή μουσικά ιντερμέδια, και ενώ γυρίζει η περιστρεφόμενη σκηνή του Θεάτρου Βασιλάκου, βλέπουμε κάποιους τσιγγάνους, ή ένα ύποπτο καπηλειό, μέχρι και Ναίτες ιππότες να εμφανίζονται… και επανερχόμεθα στην πλοκή, δράση του καθαυτού έργου, και ”τούμπαλιν”.

Να σημειώσω εδώ, πως στο παράλληλο θεατρικό κείμενο που    γράφτηκε από τον Κώστα Γάκη για να συνυπάρξει με τον ”Κατά φαντασίαν ασθενή”, χρησιμοποιούνται ονόματα συνεργατών, συναδέλφων του Μολιέρου,  στην πρώτη του όχι και τόσο επιτυχή θεατρική περίοδο και πορεία και πριν την καθιέρωση του ως σημαντικού θεατρικού συγγραφέα (Ζενεβιέβ Μπεζαρ, Μαντλέν Μπεζάρ, Αρμάντ Μπεζάρ, σύζυγός του από το 1662 έως το 1666 οπότε και χώρισαν).

Κάλλιστες και σεβαστές οι προθέσεις, όταν όμως έχουν και κάποιο ευτυχές αποτέλεσμα. Και στην προκειμένη παράσταση αυτό το ”ευτυχές” δυστυχώς, δεν το εισπράξαμε.

Ο ίδιος ο κ. Γάκης αναφέρετε και στους ηθοποιούς που παίζουν στην παράσταση, λέγοντας συγκεκριμένα.

 ”Από τις πρώτες πρόβες φάνηκε ξεκάθαρα η δυναμική του θιάσου… μέσω των αυτοσχεδιασμών, των απαραίτητων ζεσταμάτων.. που με ώθησαν να δημιουργήσω μια παράλληλη αφήγηση κατά την οποία ο θεατής παρακολουθεί- εκτός από το έργο- τι συμβαίνει στα παρασκήνια κατά την διάρκεια μιας θεατρικής περιοδείας”.

Σαφής και άκρως ειλικρινής ο κ. Γάκης. Όμως το αποτέλεσμα μας ενδιαφέρει και όχι τι θέλει και πως τα θέλει ο σκηνοθέτης. Και το αποτέλεσμα ήταν μια, όπως ήδη έγραψα, περιπεπλεγμένη παράσταση πολλών στοιχείων με όχι και τόσο σαφή προσανατολισμό, με  ερμηνείες αυτοσχεδιαστικές (επιτυχείς μεν, ομολογώ, χωρίς όμως τις απαραίτητες σκηνοθετικές οδηγίες).

(Λες και έβλεπες όντως πρόβες, με τις διακοπές τους, με τα προσωπικά αστεία, με τα πειράγματα που κάνει ο ένας ηθοποιός στον άλλο και άλλα τινά παρόμοια). Αν αυτό ήταν το ευρηματικό στοιχείο που θα δημιουργούσε ένα διαφορετικό και, γιατί όχι, σύγχρονο ανέβασμα του ”Κατά φαντασίαν ασθενούς” μάλλον «ασθένησε’» σοβαρά η προσπάθεια και κατ’ επέκταση η παράσταση που παρεκτρέπεται άνευ λόγου.

Αν  τώρα πάλι αυτή η παράσταση, εν τέλει, σώθηκε, σώθηκε από τις όντως εξαιρετικές (επαναλαμβάνω) ερμηνείες των ηθοποιών, που κινήθηκαν εντός των πλαισίων που προαναφέρθηκαν, βέβαια.

* Ένας εκρηκτικός, σαρωτικός Θανάσης Τσαλταμπάσης στον ρόλο του αρρώστου αλλά υγιέστατου, φιλοχρήματου Αργκάν ή σε αυτόν του θιασάρχη Μπεζάρ ”αλωνίζει” στην κυριολεξία την σκηνή, επιβάλλοντας με πειθώ το ούτως ή άλλως εξαιρετικό του ταλέντο στην κωμική υποκριτική. Πραγματικός ”Ιανός” στις μεταμορφώσεις του.

Αξίζει, να δείτε την παράσταση για αυτές τις ερμηνείες.

* Για τον έμπειρο στις εναλλαγές των τριών ρόλων που υποδύεται (Γιατρός Ντιαφουαρύς, Σεβαλιέ, αφηγητής) Νίκο Ορφανό (και Καλλιτεχνικό Διευθυντή του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Ρούμελης)..

* Την εξέχουσα Μαρία Παπαφωτίου ως Τουανέτ και Μαντλέν Μπεζάρ.

* Τις υπέροχες στους διπλούς ρόλους Αγοραστή Αρβανίτη (Μπελίν, Κατρίν Μπεζάρ) Νάστια Βραχάτη (Αντζελίκ, Ζενεβιέν Μπεζάρ), Στεφανία Καλομοίρη (Λουιζόν, Αρμαντ Μπεζάρ).

* Τον κωμικά γοητευτικό και πειστικότατο Ορφέα Παπαδόπουλο σε δυο ρόλους και αυτός (Κλεάντ, Ιππότης της Μοντένας)..

* Τον σταθερό και επιβλητικό Δημήτρη Καλαντζή (Μπεράλντ, Φιλίπ, κύριος Μπονφουά).

* Τον υπερβατικό σε κωμικότητα Αλέξανδρο Ζουριδάκη (Τομά Ντιαφουαρύς, κύριος Πυργκόν και Μολιέρος).

* Τον εξαιρετικό επί σκηνής μουσικό Κώστα Λώλο.

Εξαιρετικά τα κοστούμια που σχεδιάστηκαν από τον σημαντικό Κωνσταντίνο Ζαμάνη, όπως και το λειτουργικότατο σκηνικό (κατασκευή σκηνικού: Νίκος Καδάς, Σαμπρί Μουσταφάογλου).

Η έμπειρη Στέλλα Κάλτσου φώτισε ατμοσφαιρικά την παράσταση.

Αν το ζητούμενο σας, ως θεατρόφιλο κοινό, είναι να διασκεδάσετε, να γελάσετε, να εκτονωθείτε και τίποτα περισσότερο, αν σας ενδιαφέρουν οι καλές ερμηνείες και μόνο αυτό, το Θέατρο ”Βασιλάκου” δεν είναι μακριά.

 

 

 

 

 

 

Στη συνέχεια

Σχετικά Άρθρα

Συζήτηση σχετικά με post