Γράφει ο Γιάννης Γαβρίλης

Ο  Ολλανδός Γιόχαν Σίμονς είναι ο σημερινός Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Schauspiehaus Bochum και πρωτεργάτης της ευρωπαϊκής θεατρικής πρωτοπορίας.

Πρωτοποριακά, λοιπόν, “είδε” και “Άλκηστη” του Ευριπίδη που παρουσιάστηκε σε παγκόσμια πρώτη στο Θέατρο της Αρχαίας Επιδαύρου (1η και 2 Ιουλίου).

Μια παράσταση που κάθε άλλο παρά αδιάφορους μας άφησε που στήθηκε για να παρουσιαστεί στην Επίδαυρο, που κατά τον Σίμονς, “είναι ένα Θέατρο με πολλαπλούς συμβολισμούς”. Και έχει απόλυτα δίκιο.

Χρησιμοποιώντας την διασκευή της Καναδής  Anne Carson και στη δραματουργία της Susanne Winnacker έφερε στην ορχήστρα του Αργολικού μας Θεάτρου μια ριζοσπαστική παρουσίαση της “Άλκηστης”.

Θα συμφωνήσω με την άποψη του ότι ” το έργο του Ευριπίδη, είναι και Τραγωδία και Κωμωδία”. Αν και αυτό υποκύπτει μια  “παγίδα” για τον σκηνοθέτη που θα πάρει την τολμηρή απόφαση να ανεβάσει την “Άλκηστη”. Ο Σίμονς εντέχνως και με ευρηματικότητα “ισορρόπησε” την παράσταση του ανάμεσα σε αυτά τα δύο ποιητικά, θεατρικά είδη.

Είναι γνωστό ότι ο Σίμονς αγαπάει την Μουσική και εμπνέεται από αυτήν. Έτσι, λοιπόν, και εδώ (ευφυές εκ μέρους του) έστησε ένα εκκλησιαστικό όργανο στην ορχήστρα του Θεάτρου που συνόδευε τις τέσσερις σοπράνο που ερμήνευσαν αποσπάσματα από την ομώνυμη όπερα του Γκλούκ, μαζί όμως, σε καίρια σημεία της εξέλιξης του έργου, να ακούγονται (όπως ο ίδιος δήλωσε.. δεν δίστασε), ηχογραφημένα ποπ τραγούδια (ένα από αυτά των Beach Boys και αν δεν κάνω λάθος και ένα τραγούδι με την Βίκυ Λέανδρος;).

Ο σκηνικός χώρος της ορχήστρας κενός, όμως πίσω από αυτόν διάσπαρτα τροχόσπιτα (ένα από αυτά ως παλάτι του Άδμητου) με πλαστικές πολυθρόνες, απλώστρα, πλαστική( ξεφούσκωτη) παιδική πισίνα, φορτηγάκια και Ι.Χ. Volkswagen, αντίσκηνα (σκηνικό που αποτυπώνει έναν τσιγγάνικο καταυλισμό και ανάμεσα σε όλα αυτά η προβολή στίχων του αρχαίου κειμένου στα δέντρα με έκταση και στην ορχήστρα).

Κατά τον Σίμονς … “ο κόσμος της Άλκηστης είναι ένα νομαδικό σύνολο με δικούς του κανόνες και κώδικες και όχι ένας κόσμος διανοούμενων “. Και… να δεσπόζει και μια νεκροφόρα όπου εκεί θα οδηγήσει ο Θάνατος την Άλκηστη,( η νεκροφόρα σηματοδοτεί την πύλη για τον Άδη). Τώρα, όσο εξελίσσεται η παράσταση, η δράση του έργου.. ο Θάνατος κάθε τόσο, ανεβάζει το καπό και  κοιτάει την μηχανή και όλο κάτι σαν να φτιάχνει (κωλυσιεργεί και γιατί;). Θα τον προλάβει ο Ηρακλής και θα φέρει πίσω την Άλκηστη, θα την χάσεις!) και αν η… Άλκηστη που έχει μπει στο φέρετρο που βρίσκεται μέσα στην νεκροφόρα, σηκώνεται και κοιτάει τα συμβαίνοντα, θεωρώ πως η οδηγία του Σίμονς ήταν ότι η ηρωίδα βρίσκεται στο μεταίχμιο της ζωής και του θανάτου.

Πάντως ο Σίμονς κατάφερε ικανά,  να προβάλει αυτό που χαρακτηρίζει το έργο του Ευριπίδη. Την ισορροπία μεταξύ της κωμικότητας με την τραγικότητα. Σε αρκετά σημεία, δεν μπορώ να πω… γελάσαμε.

Όσο για τις ερμηνείες… αξιοπρόσεκτες μέσα από την αγοραία τους απόδοση. Ένας Άδμητος ( Steven Scharf) με περούκα μακριά, έμοιαζε με τσιγγάνο γυρολόγο, απόλυτα προσαρμοσμένος στην όλη ατμόσφαιρα που αποπνέεται και από το σκηνικό περιβάλλον,( σκηνικό Johannes Schutz) στο οποίο ήδη αναφερθήκαμε, και στην άποψη του σκηνοθέτη για την νομαδική προέλευση των ηρώων και όχι ως συνεχιστές βασιλικής γενιάς. Η Anne Rietmeijer ως Άλκηστη απέδωσε μια ύπαρξη από την αρχή χαμένη σε έναν προσωπικό κόσμο, με μια άλλη ψυχική διάσταση που, ναι μεν δέχεται να κατέβει στον Άδη στη θέση του αγαπημένου της συζύγου, η υποκριτική της όμως κάθε άλλο παρά μας έπεισε για την βαθιά, εκούσια θυσία της. Πάντως, την χαρήκαμε στον χορό της υπό τον ήχο του τραγουδιού της Βίκυς Λέανδρος όπου περιχαρής και αστειευόμενη, με πηδηματάκια και πιρουέτες, αποχαιρετά τον άντρα της και τα παιδιά της, πριν οδεύσει προς την πύλη-νεκροφόρα επί τω προκειμένω, του Άδη. Τόση χαρά, ομολογώ δεν την κατάλαβα!

Εξαιρετικός ο βραβευμένος ηθοποιός Piere Bokma στον ρόλο του Ηρακλή (η βροντώδης φωνή του έφτανε μέχρι την ανώτερη κερκίδα του κοίλου) ο Ηρακλής- σωτήρας που μετά από αγώνα – πάλη με τον Θάνατο (Lukas von Der Luhe) επανάφερε στον επάνω κόσμο την Άλκηστη. Περιφερειακές και διεκπεραιωτικές οι ερμηνείες των Stefan Hunstein στο ρόλο του πατέρα του Άδμητου, η Εlse de Brauw ως Τροφός (χαριτωμένη και ολίγον τι.. σέξι), αδιάφορος στον μικρό ρόλο του Απόλλωνα ο Viktor Ijdens και τα παιδιά Dominik Dos και Ann Gobel. Εξαιρετικές οι… Antonia Busse, σοπράνο,  Natalija Radosavljevic σοπράνο, Sara Lena Winterberg-άλτο και Luzia Ostermann-άλτο, στα ενσωματωμένα αποσπάσματα, από την όπερα του Γκλούκ.

Εν κατακλείδι. Αν δεχτούμε πως η “Άλκηστη” που διδάχτηκε στα Διονύσια το 438 π. Χ. θεωρείτε ειρωνικό δράμα και τέταρτο στη σειρά , Σατυρικό δράμα,  αν δεχτούμε ότι το έργο είναι… “από τα πιο σκληρά και ταυτόχρονα ιλαράς κείμενα για την ανθρώπινη αποτυχία”- Γιόχαν Σίμονς) και ασφαλώς δεν μπορούμε να μην αποδεχτούμε ότι το έργο ακροβατεί ανάμεσα στην ζωή, στον θάνατο, στον έρωτα, στην αυτοθυσία τότε ο Σίμονς μας παρέδωσε μια αξία θέασης παράσταση.