Από την παρακολούθηση της εξάπλωσης της νόσου στα άγρια ​​πτηνά μέχρι την ενημέρωση των ανθρώπινων εμβολίων, υπάρχουν μέτρα που θα μπορούσαν να βοηθήσουν να κρατηθεί υπό έλεγχο η γρίπη των πτηνών.

Αυξάνονται οι φόβοι για τη δυνατότητα της γρίπης των πτηνών να πυροδοτήσει ανθρώπινη πανδημία, καθώς και την καταστροφή της άγριας ζωής και των εκτρεφόμενων πτηνών. Ένα 11χρονο κορίτσι πέθανε τραγικά στην Καμπότζη την περασμένη εβδομάδα αφού κόλλησε γρίπη των πτηνών . Αυτό ακολούθησε αναφορές νωρίτερα φέτος ότι ο ιός εξαπλώθηκε από θηλαστικό σε θηλαστικό μέσω μιας φάρμας βιζόν και προκάλεσε μαζική θνησιμότητα σε Περουβιανά πουλιά και θαλάσσια λιοντάρια . Από τις αρχές του 2022, περισσότερα από 50 εκατομμύρια πτηνά πουλερικών στις Ηνωμένες Πολιτείες, και παρόμοιος αριθμός στην Ευρώπη, είτε πέθαναν από τη νόσο είτε θανατώθηκαν σε προσπάθειες να περιοριστεί η εξάπλωσή της. Μπορεί να σταματήσει η γρίπη των πτηνών και αν ναι, πώς;

Προστασία των πουλερικών

Τα πτηνοτροφεία αποτελούν βασικό πεδίο μάχης για την καταπολέμηση του H5N1, του στελέχους της γρίπης των πτηνών που κυκλοφορεί αυτή τη στιγμή . Τα κρούσματα στις φάρμες απειλούν την επισιτιστική ασφάλεια και παρέχουν ευκαιρίες για εξάπλωση του ιού στους εργάτες των αγροκτημάτων. Για δεκαετίες, οι αγρότες έλεγχαν την ασθένεια θανατώνοντας μολυσμένα ζώα. Αλλά τώρα, με πολλές χώρες να βιώνουν κρούσματα σε δεκάδες αγροκτήματα κάθε μήνα, αυτό γίνεται αβάσιμο.

Ορισμένες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας, εμβολιάζουν τα πουλερικά για να περιορίσουν την εξάπλωση και τη σοβαρότητα της γρίπης των πτηνών και άλλες κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο εφαρμόζουν τώρα πολιτικές εμβολιασμού ή σκέφτονται να το κάνουν. Ένα πρόβλημα με τα υπάρχοντα εμβόλια είναι ότι κάνουν τα πουλιά να βγουν θετικά στον ιό, πράγμα που σημαίνει ότι οι αγρότες δεν μπορούν να εγγυηθούν ότι τα πουλιά τους είναι απαλλαγμένα από H5N1. Αυτό έχει «τεράστιες επιπτώσεις στο διεθνές εμπόριο και τις εξαγωγές», λέει ο Keith Poulsen, ειδικός στις μολυσματικές ασθένειες που διευθύνει το Veterinary Diagnostic Laboratory του Wisconsin στο Μάντισον.

Οι επιστήμονες βρίσκονται στα πρώτα στάδια της ανάπτυξης εμβολίων που θα μπορούσαν να λύσουν αυτό το πρόβλημα. Ο μικροβιολόγος Adel Talaat στο Πανεπιστήμιο του Wisconsin–Madison και οι συνεργάτες του αναπτύσσουν ένα εμβόλιο που χρησιμοποιεί μόνο ένα μικρό μέρος του DNA του ιού. Οι δοκιμές που στοχεύουν άλλες γενετικές περιοχές θα μπορούσαν να κάνουν διαφοροποίηση μεταξύ των πτηνών που έχουν εμβολιαστεί και εκείνων που έχουν μολυνθεί.

Οι εκτροφείς πουλερικών θα μπορούσαν επίσης να εκτρέφουν μια ευρύτερη ποικιλία φυλών πουλιών προκειμένου να σταματήσουν τον ιό, λέει η Nichola Hill, οικολόγος στο Πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης στη Βοστώνη. Στην Ασία, όπου οι αγρότες έχουν μακρά ιστορία πλοήγησης σε κρούσματα γρίπης των πτηνών, ορισμένοι έχουν στραφεί σε φυλές που είναι λιγότερο ευάλωτες στον ιό.

Διατήρηση της άγριας ζωής

Ο Η5Ν1 έχει παγιωθεί σε πληθυσμούς άγριων πτηνών τον περασμένο χρόνο , αλλά «υπάρχουν μερικά μικρά κορδόνια που μπορούμε να φορέσουμε», λέει ο επιδημιολόγος David Stallknecht από το Πανεπιστήμιο της Τζόρτζια στην Αθήνα. Η χορήγηση εμβολίων σε άγρια ​​πτηνά είναι υλικοτεχνική δύσκολη. Έτσι, ως επί το πλείστον, τα πουλιά πρέπει να αναπτύξουν αντίσταση στην ασθένεια μέσω της μόλυνσης, και πολλά θα πεθάνουν σε αυτή τη διαδικασία.

Τα εμβόλια θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην προστασία ορισμένων ειδών, λέει ο Stallknecht. Οι φαλακροαετοί ( Haliaeetus leucocephalus ), για παράδειγμα, μπορεί να επηρεαστούν σοβαρά από τον ιό και ορισμένοι επιστήμονες ανησυχούν για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της γρίπης των πτηνών στον πληθυσμό. Αλλά η στρατηγική θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί μόνο για είδη που απειλούνται σοβαρά όταν «κάνετε ό,τι μπορείτε για να τα διατηρήσετε στον πλανήτη», λέει.

Αυτή τη στιγμή, ο Stallknecht και άλλοι ερευνητές άγριας ζωής προσπαθούν να καταλάβουν ποια είδη άγριων πτηνών επηρεάζονται περισσότερο από τη γρίπη των πτηνών και τις επιπτώσεις που έχει αυτό στην εξάπλωση της νόσου. Εκτός από το να βοηθά τους επιστήμονες να στοχεύσουν μέτρα διατήρησης, αυτή η έρευνα θα μπορούσε να δώσει στους αγρότες μια καλύτερη ιδέα για το πότε η γρίπη των πτηνών μπορεί να οδεύει προς το μέρος τους, εάν, για παράδειγμα, συνδυαστεί με το πότε ορισμένα πτηνά είναι γνωστό ότι μεταναστεύουν.

Αυτή η γνώση θα μπορούσε να βοηθήσει τους αγρότες να στοχεύσουν σε μέτρα για την προστασία των πουλερικών, όπως τον καθαρισμό των σιτηρών που θα μπορούσαν να προσελκύσουν άγρια ​​πτηνά και το πλύσιμο των μπότων πριν εισέλθουν σε φάρμες. «Είναι εξαιρετικά δύσκολο να κάνεις αυτές τις 365 ημέρες του χρόνου», λέει ο Hill. Τα μικρότερα χρονικά πλαίσια είναι πιο εφικτά.

Να σταματήσει μια ανθρώπινη πανδημία

Ο θάνατος του κοριτσιού στην Καμπότζη – και το γεγονός ότι ο πατέρας της βρέθηκε επίσης θετικός στη γρίπη των πτηνών – έχει ανανεώσει τις ανησυχίες σχετικά με το εάν η γρίπη των πτηνών θα μπορούσε να προκαλέσει εκτεταμένη μόλυνση στους ανθρώπους ή ακόμη και μια πανδημία. «Είναι δύσκολο να το πω αυτό», λέει ο Thijs Kuiken, κτηνίατρος παθολόγος στο Ιατρικό Κέντρο του Πανεπιστημίου Erasmus στο Ρότερνταμ της Ολλανδίας.

Οι προγονικές εκδοχές του σημερινού ιού H5N1 κυκλοφορούν μεταξύ των πτηνών για περίπου 25 χρόνια και δεν έχουν ακόμη αποκτήσει την ικανότητα να εξαπλώνονται μεταξύ των ανθρώπων. Αυτό κάνει τον Kuiken να πιστεύει ότι ο κίνδυνος ανθρώπινης πανδημίας είναι χαμηλός. Όμως, η πρόσφατη αύξηση των κρουσμάτων στα άγρια ​​πτηνά και η ανακάλυψη ότι ο ιός μπορεί να μεταδοθεί μεταξύ θηλαστικών, αυξάνει τον κίνδυνο να αρχίσει να εξαπλώνεται ο ιός στους ανθρώπους. Ο Kuiken θα ήθελε να δει αυξημένη επιτήρηση των ανθρώπων που εργάζονται στον τομέα των πουλερικών για να βεβαιωθεί ότι όποιος μολυνθεί εντοπίζεται γρήγορα και απομονώνεται.

Εάν η γρίπη των πτηνών πυροδοτήσει μια ανθρώπινη πανδημία, υπάρχουν πολλά εργαλεία για την καταπολέμηση της νόσου. Υπάρχουν εγκεκριμένα ανθρώπινα εμβόλια κατά της γρίπης των πτηνών και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας παρακολουθεί την εξέλιξη του H5N1, ώστε αυτά τα εμβόλια να μπορούν να ενημερωθούν κατάλληλα. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η Αρχή Βιοϊατρικής Προηγμένης Έρευνας και Ανάπτυξης διαθέτει απόθεμα εμβολίων , αν και η προσφορά είναι πολύ χαμηλή για να χρησιμοποιηθεί για τον εμβολιασμό σε όλο τον κόσμο. Μελέτες σε ζώα και δεδομένα παρατήρησης σε ανθρώπους υποδεικνύουν ότι το αντιικό φάρμακο Tamiflu είναι αποτελεσματικό έναντι του H5N1 σε άτομα 1 , αν και έχουν υπάρξει αναφορές για ανθεκτικά στελέχη 2 . Τα μη φαρμακευτικά εργαλεία, συμπεριλαμβανομένων των μάσκες προσώπου, μπορούν επίσης να περιορίσουν την εξάπλωση της νόσου.

Για έναν κόσμο που εξακολουθεί να τυλίγει από τον COVID-19, η προοπτική μιας άλλης πανδημίας είναι ανησυχητική. Το τρέχον ποσοστό θνησιμότητας της γρίπης των πτηνών στους ανθρώπους είναι περίπου 50%, αν και αυτό θα ήταν πιθανό να μειωθεί εάν ο ιός αποκτούσε την ικανότητα να μολύνει κύτταρα στην ανώτερη αναπνευστική οδό – προϋπόθεση για αποτελεσματική εξάπλωση από άνθρωπο σε άνθρωπο. Ωστόσο, αρκετοί επιστήμονες λένε ότι μια πανδημία H5N1 θα ήταν πιθανώς πιο διαχειρίσιμη από τον COVID-19 λόγω των φαρμάκων και των εμβολίων που είναι ήδη διαθέσιμα και λόγω εργαλείων όπως τα εμβόλια mRNA που αναπτύχθηκαν ως αποτέλεσμα του COVID-19. «Για να μην πω ότι δεν θα είναι χάος», λέει ο Stallknecht, «αλλά μάλλον δεν θα είναι τόσο κακό όσο θα μπορούσε να είναι».

Ο Hill συμφωνεί ότι η ανθρωπότητα έχει τα εργαλεία που χρειάζονται για να κρατήσει τον ιό υπό έλεγχο. «Το ζήτημα είναι ο έλεγχος σε αυτό το σημείο και η πρόληψη μιας ανθρώπινης πανδημίας», λέει. «Και νομίζω ότι και οι δύο είναι επιτεύξιμοι στόχοι».

Πηγή: https://www.nature.com