του Γιάννη Γαβρίλη

Τον 2002 ανεβαίνει στο Royal Court του Λονδίνου το έργο του Σκοτσέζου θεατρικού συγγραφέα Άντονι Νίλσον (και σε δική του σκηνοθεσία) το ”The Lying Kind”.

Τον Δεκέμβριο του ίδιου χρόνου ο θεατρικός κριτικός Michael Billington στον Guardian γράφει μια σχετικά  αρνητική κριτική,  τόσο για το έργο, όσο για την σκηνοθεσία του από τον συγγραφέα του, αναφέροντας μεταξύ άλλων, πως.. ”Το έργο είναι μια μαύρη φάρσα, με πολλές απρόβλεπτες κωμικές καταστάσεις. Δεν υπάρχει τίποτα κακό σε αυτό. Το πρόβλημα είναι ότι ο συγγραφέας είναι εμφανώς διχασμένος μεταξύ της απόδοσης μιας μανιακής μηχανής γέλιου και της απόδοσης ενός ηθικού μηνύματος και η σκηνοθεσία του είναι και άνευρη και οι εγγενείς αντιφάσεις του έργου δεν βοηθιούνται από την ”πίσω-μπρος” σκηνοθεσία του συγγραφέα. Την μια στιγμή νιώθετε το δάχτυλο του να βρίσκεται στο κουμπί μιας γρήγορης προώθησης και την επομένη στην στασιμότητα”.

Η αλήθεια είναι ότι η κωμωδία είναι ένα δύσκολο θεατρικό  είδος τόσο υποκριτικά όσο και (κυρίως) σκηνοθετικά. Επίσης, πολλές φορές έχουμε δει αποτυχημένες απόπειρες διασκευής θεατρικών έργων, αδιάφορες ερμηνείες, και μη ευρηματικές σκηνοθεσίες.

Αυτή την θεατρική περίοδο έχει ανέβει στο Θέατρο NOUS  η διασκευή του έργου του Άντονι Νίλσον από τον Τάσο Ιορδανίδη που το σκηνοθέτησε επίσης. (Στην Ελλάδα το ””The Lying Kind”.έχει ανέβει με τον τίτλο ”Ψέμα στο Ψέμα”).Πόσο διαφορετική είναι η διασκευή του από το πρωτότυπο; Ο Τάσος Ιορδανίδης το μετέφερε στα ελληνικά ήθη, στην δική μας κουλτούρα, στις δίκες μας παθογένειες, στην δική μας αίσθηση του χιούμορ. Του  καταγγελτικού παρόμοιου, που μέσα από την κωμική δομή του, αποκαλύπτονται ηχηρότατα όλες οι αντιφατικές συμπεριφορές μας, (και ενίοτε… ύποπτες), ως λαού. Με λίγα λόγια, η διασκευή του κ. Ιορδανίδη με τον τίτλο ”Πες μου ότι είναι ψέμα- Επιχείρηση Ωρωπός”, μέσα από τα κυρίαρχα όμως παρόμοια του πρωτότυπου ”Ψέμα στο Ψέμα”, δομεί μια όχι και τόσο αναληθή ιστορία.

Με λίγα λόγια..

Βρισκόμαστε στο αστυνομικό τμήμα Ωρωπού, ανήμερα της ημέρας του Πάσχα.  Δύο αστυνομικοί, που υπηρετούν στο αστυνομικό τμήμα Ωρωπού είναι σε υπηρεσία . Τι πιο..λογικό! να βιάζονται λόγω της ημέρας να επιστρέψουν στα σπίτια τους. Τι ανατρεπτικό στις επιθυμίες τους θα τους τύχει, για κακή τους…τύχη; Ένα τηλεφώνημα. Που τους καλεί να πάνε στο σπίτι του Τέλη Κελαλά Μαλαφάκα, που ειρήσθω εν παροδω ,επιθυμεί διακαώς να γίνει δήμαρχος Ωρωπού (χρησιμοποιώντας κάθε θεμιτό και αθέμιτο τρόπο…αν κάτι σας θυμίζει αυτό, δεν θα έχετε και άδικο) και της συζύγου του, Ζιζίς Κελαλά Μαλαφάκα – Δελημπαλτάκα (που θα ήθελε σώνει και καλά να γίνει ηθοποιός και αυτό την έχει τρελάνει παίζοντας έτσι ρόλους που μπερδεύουν την πραγματικότητα με την μυθομανία της και έχει και εμμονή με τις εναλλακτικές θεραπείες) για να ανακοινώσουν τον θάνατο της κόρης τους, σε τροχαίο καθώς επιστρέφει οδικώς από το Λονδίνο. Πριν ξεκινήσουν για εκεί που τους καλεί το καθήκον τους επισκέπτεται   ο Πασχάλης που υπηρετεί το ζευγάρι ως (όπως λέει) ”γενικών καθηκόντων” και καταγγέλλει τα αφεντικά του, ως εμπόρους ναρκωτικών…

Εδώ σταματώ την, με λίγα λόγια περιγραφή, της διασκευής, γιατί από εδώ και πέρα ξεκινά το φαρσικό παράλογο, το έντονων παρεξηγήσεων, των ανατροπών, της συνύπαρξης του αληθινού με το ”Ψέμα” και του απρόοπτου, οπού στους διάλογους επαναλαμβάνεται συχνά το…”Πες μου πως είναι ψέμα”. Που σε αυτό κρύβεται, για να αποκαλυφθεί όμως, όλη η θεατρική ”κωμωδία των παρεξηγήσεων” και που μέσα από την θλιβερή πραγματικότητα συντελείται η  γελοιότατη αποδόμηση της.

Μια παράσταση λοιπόν, έξυπνα προσαρμοσμένη στην δική μας χωρο-ταξική πραγματικότητα. Όπου ο κ. Ιορδανίδης διατελών εν ευθυμία, μπορώ να πω, ανατρέπει την ”στεγνή” και άνευ ευρηματικότητας σκηνοθεσία, και προχωρεί ”θαρραλέα” στην αποδόμηση και καταστάσεων και πρόσωπων και κοινωνικών δεδομένων. Η σκηνοθεσία, όπως και η διασκευή, πετυχαίνουν, την μετατροπή που εμπεριέχεται στην θεατρική φάρσα, μας την προσφέρουν με σαφέστατο τρόπο, κάτι επίσης πολύ δύσκολο, αν λάβουμε υπόψη μας ότι το ”παράλογο” μπορεί, αν δεν είναι με θεατρική σαφήνεια αποδομένο να μπερδέψει, να αποπροσανατολίσει τον θεατή.

Εδώ στο ”Πες μου ότι είναι ψέμα- Επιχείρηση Ωρωπός”, όλα συμβαίνουν ξεκάθαρα και (ως επίσης ένα εύρημα) διαδραστικά. Το να παίζει και με τον θεατή, κατεβαίνοντας ο ηθοποιός από την σκηνή, αν μη τι άλλο, δημιουργεί μια επαφή, ανατρέποντας το ”απόμακρο” της σκηνής με την πλατεία των θεατών, του κάθε θεάτρου.

Επίσης. Η επιλογή των ηθοποιών είναι κάτι περισσότερο από επιτυχής. Είναι όλοι τους τόσο πειστικοί, μα και τόσο οικείοι, που λες πως δεν υποκρίνονται αλλά μας ”μιλούν” και συμπεριφέρονται επί του θεατρικού σανιδιού,  και ανάμεσα στους θεατές σαν να είναι, όχι  ήρωες ενός θεατρικού έργου, αλλά άνθρωποι που σαν και εμάς, βρέθηκαν σε ένα θέατρο από τύχη και μας περιγράφουν την ξεχωριστή ιστορία του ο καθένας, όσο και την συμβίωση με τους συνανθρώπους τους.

Ο Σπύρος Πούλης και ο  Κώστας Αποστολάκης  είναι οι δυο αστυνομικοί που και χαμένα τα έχουν και δεν ξέρουν ούτε μπορούν, ούτε θέλουν,  να διαχειριστούν το, υποτίθεται! σοβαρότατο θέμα για το οποίο βρίσκονται στο σπίτι του Τέλη Κελαλά Μαλαφάκα. Και οι δυο ηθοποιοί που με μαεστρία συμπληρώνουν ο ένας τον άλλο, αυτοσχεδιάζοντας παράλληλα, προσφέρουν μια απολαυστική όσο και εντός των σταθερών που πρέπει να υπάρχει στην κωμωδία,  υπόκριση.

Απολαυστικός (τόσο που θυμίζει τους κωμικούς του βωβού και συνεχεία ομιλούντος κινηματογράφου, Μπάστερ Κίτον και Τσάρλυ Τσάπλιν) ο Αντώνης Καλομοιράκης, στον ”παρτσακλό” (η μήπως κάτι πιο πέρα απ’ αυτό;) Πασχάλη, όπου ως εύρημα της διασκευής, αποτελεί έναν παράλογο συνδετικό κρίκο, μεταξύ του ζευγαριού και τον αστυνομικών της ”σοβαρής” επιχείρησης Ωρωπού, που θα διαλυθεί τελικά εκ των εξ ων συνετέθη. Αν συνετέθη ποτέ!!

ο Μάνος Πίντζης, πειστικότατος, ως φιλόδοξος υποψήφιος δήμαρχος, διαπλεκόμενος, σε ύποπτες συνδιαλλαγές, ο όχι όμως και τόσο έξυπνος, κομψευόμενος και ”ψευτομάγκας”, μάλλον θα τον χαρακτηρίζαμε και αφελή και χειραγωγούμενο από την σύζυγο του που..

..την ερμηνεύει με υπέρμετρη κωμικότητα και εξωστρέφεια χαρακτηριστική, η Κωνσταντία  Χριστοφορίδου, που κυριολεκτικά ”αλωνίζει” την σκηνή με την υποκριτική της πληθωρικότητα. Και να συμπληρώσω.. αποθεωτική  στις μιμήσεις, όσο και στο τραγούδι. . Δείτε  την παράσταση και θα καταλάβετε.

Με το λειτουργικότατα εναλλασσόμενο για τις ανάγκες του έργου, σκηνικό,  φωτιζόμενο από τον σχεδιασμό του Γιώργου Φωτόπουλου, και με τα κοστούμια  της Κατερίνας Ανδρικοπούλου, η παράσταση είναι επί της ουσίας μια πρόκληση-πρόσκληση για να απολαύσουμε την θεατρική σάτιρα και την κωμικότητα σε σωστές αναλογίες, μια παράσταση που μας προβλημάτισε… τι ρόλο παίζει ένα κοτόπουλο ανήμερα του Πάσχα και…  το τάβλι πόσο αναγκαίο και εκτονωτικό είναι, στις αμήχανες στιγμές μας και… που βρίσκεται η Αλήθεια και πως την λέει κανείς και… μήπως το Ψέμα είναι η απλουστευμένη όψη  της πραγματικότητας και…το να παριστάνεις ένα διαφορετικό πρόσωπο από αυτό που είσαι, βοηθά το ”ζεν” σου να επιβληθεί και…τι σχέση έχουν με όλα αυτά τα Στρουμφάκια και ο Πίκατσου και… η Μελίνα και ο Φούντας πως εμπλέκονται και…  που πάμε με την Ελληνική μας αφέλεια και… την υπερφίαλη σοβαροφάνεια μας.

Όλα αυτά  στο Θέατρο NOUS Τροίας  34 από Τετάρτη μέχρι Κυριακή.