Κριτική: Γιάννης Γαβρίλης

‘’ Το αλατοπίπερο κάθε ερωτικής ιστορίας είναι ο χωρισμός.

Οι σχέσεις έχουν πάντα το τέλος τους.

Και αφού η ίδια η σχέση δεν μας έφερε χαρά, γιατί να μην χαρούμε τουλάχιστον τον χωρισμό ;

Σε αυτό το άχαρο σημείο, μπαίνω εγώ…’’

Πόσες φορές θα επιβεβαιωθεί, (αναρωτιέμαι πολλάκις), ότι η Κωμωδία είναι ένα δύσκολο θεατρικό είδος.

Ακόμα πιο δύσκολο όταν σε ένα έργο χρησιμοποιείται η κωμωδία για να μεταφερθούν να ειπωθούν και να παρασταθούν επί σκηνής, σοβαρά έως και τραγικά συμβάντα. Αλλά με μία ελαφρότητα, για να γίνουν (έτσι θεωρείται) πιο ‘’, ευκολονόητα, πιο εύπεπτα’’ από το κοινό.

Το είδος αυτό της εμμέσως κωμωδίας δεν είναι κάτι καινούριο στο Θέατρο. Έχει τις ρίζες του βαθιά στην πορεία των ετών, όπως και στην εξέλιξη της θεατρικής πράξης, είτε αυτή λέγεται συγγραφή ή  υποκριτική ή σκηνοθετική πρόσληψη.  Είναι ένα είδος που, οι μελετητές, το έχουν κατατάξει, ως ένα ξεχωριστό κεφάλαιο, ως υποείδος εντός των  ευρυτέρων πλαισίων της Κωμωδίας.  Δεν είναι, αμιγώς κωμωδία όπως την έχουμε γνωρίσει από την Αρχαία Γραμματεία (Μέση και Νέα κωμωδία, διονυσιακές γιορτές, τα κωμικά άσματα και η σάτιρα) για να διαχωριστεί εν συνεχεία σε ‘’είδη και μεθόδους’’ ( Μαύρη κωμωδία, φάρσα, σταντ απ κόμεντι, Μπλε κωμωδία, κωμωδία χαρακτήρων (με τρεις υποδιαιρέσεις αυτή) και την κωμωδία σχέσεων ( δημοφιλές είδος στο σινεμά και το θέατρο που εστιάζει στις παρεξηγήσεις, τις εντάσεις και τα αστεία ή δραματικά στοιχεία της συμβίωσης, του φλερτ και του γάμου) και που σε αυτή θα σταθούμε.

Παραβρεθήκαμε στην δεύτερη κατά σειρά παράσταση του έργου του πολλά υποσχόμενου Γάλλου βραβευμένου θεατρικού συγγραφέα, ηθοποιού και σκηνοθέτη Tristan Petitgirard, ‘’ Χώρισε με ΑΕ & ΣΙΑ’’ (Γαλλικός τίτλος:  Rupture à  domicile, μετ: Χωρισμός κατ’ οίκον) που έχει ανέβει στο Θέατρο ‘’Θησείον – ένα Θεατρο για τις Τέχνες’’ της οδού Τουρναβίτου, στο Θησείο και έχει σκηνοθετηθεί από την εξαιρετική ηθοποιό Κόρα Καρβούνη, που για πρώτη φορά ασχολείται με την σκηνοθεσία. Δεν γνωρίσω για ποιο λόγο η κ. Καρβούνη θέλησε να περάσει και στην σκηνοθεσία. Ούτε πως αποφασίστηκε το συγκεκριμένο έργο, να ανέβει στο συγκεκριμένο Θέατρο, που έχει ιδιαιτερότητες. Το Θησείον κατ’ αρχήν, δεν έχει την συμβατική σκηνή που γνωρίζουμε. Θα έλεγα ότι δεν έχει καθόλου σκηνή. Είναι ένας μακρόστενος χώρος που δεξιά και αριστερά, έχει βαθμίδες όπου κάθονται οι θεατές. Επίσης δεν γνωρίζω ποιος ο λόγος και αλλάχτηκε και μεταφραστικά ο τίτλος του έργου που από τα γαλλικά μεταφραζόμενο είναι ’’Χωρισμός κατ’ οίκον’’. Γιατί ‘’πειράχτηκε’’ ο τίτλος και πως το δέχτηκε ο πολύ καλός μεταφραστής Αντώνης Γαλέος, υποθέτω ότι, κάποιός απροσδιόριστος λόγος θα υπήρχε. Όπως και να έχει πάντως δεν πρόσθεσε κάτι σημαντικό στην προβολή του έργου και της παράστασης του. Μπορώ μόνο να σκεφτώ ότι θεώρησαν οι συντελεστές της, πως ο τίτλος που πρότειναν να αλλάξει είναι πιο ‘’πιασάρικος’’, πιο ‘’αβανταδόρικος’’. Προσωπικά δεν με προκάλεσε πάντως. Ούτε προσέφερε κάτι ‘’επί το κωμικότερον’’, μιας και το έργο προβάλλεται ως κωμωδία που εκ των πραγμάτων αποδεικνύεται ότι δεν είναι. Επί της ουσίας ο συγγραφέας του ‘’Χωρισμός κατ’ οίκον’’ χρησιμοποιεί την ελαφρότητα της κωμωδίας για να περάσει τα μηνύματα που είναι τόσο έντονά, τόσο οξυδερκή ως προς την συγγραφική εγγραφή τους, προκλητικά, όσο εντείνεται η εξέλιξη της δράσης του έργου. Αποκαλύπτεται δε, όσο προχωρά η εξέλιξη και μια υποδόρια ίσως αρχικά, επιβλητική όμως προς το τέλος, ατμόσφαιρα σασπένς, που δεν προβλήθηκε όσο θα έπρεπε από σκηνοθετικής θέσεως. Όπως λόγω σκηνοθετικής απόψεως ή μη σωστής αξιολόγησης, προβλήθηκε ελλιπώς και κατά το δοκούν, ένα στοιχείο που περιβάλει όλο το έργο. Η ανικανότητα μας, να πούμε και να οδηγήσουμε τα πράγματα εκεί που πρέπει να βρεθούν,  όταν μια ερωτική σχέση οδεύει προς διάλυση. Ο Τριστάν Πετιζιράρ επιχείρησε να περιγράψει και να θέσει στα φώτα του Θεάτρου, (με ανακριτική διάθεση, ίσως 😉  την στάση μας, αμηχανίας (το λιγότερο) απέναντι στην κατά πρόσωπο έκφραση θέσης και στάσης στην άμεση κατάθεση (και όχι με μισόλογα ή και καθόλου) τοποθέτηση στην διακοπή της σχέσης. Όμως εντόνως και την υποκριτική μας κοινωνική στάση.  Ο Πετιζιράρ, δεν θέλησε να γράψει ένα σύγχρονο δράμα για τις ερωτικές σχέσεις μας (θα μας έπεφτε ‘’βαρύ’’) και να καταγγείλει με ωμότητα και σκληράδα την μη ωριμότητα μας και την ανευθυνότητα μας, πόσο μάλλον την παθητικότητα μας (περιμένουμε ο άλλος να πράξει, όσα θα θέλαμε εμείς να κάνουμε, αλλά είμαστε… λίγοι), όχι μόνο στην μεταξύ ζευγαριού σχέση, αλλά ευρύτερα την σχέση μας την κοινωνική, πολιτική, ανθρωπιστική, που στο έργο, μέσω των διαλόγων διακρίνονται όλα αυτά, αλλά σκηνοθετικά δεν αναδείχτηκαν όπως θα έπρεπε. Δεν εισπράξαμε το ‘’ταρακούνημα’’ που έπρεπε να νοιώσουμε, δεν είδαμε να προβάλλεται, η απόβλεψη του συγγραφέα, δηλαδή ποιος ήταν ο απώτερος σκοπός και στόχος του. Οπωσδήποτέ όχι μόνο να γελάσει ο/η θεατής. Κατά τη γνώμη μας, η παράσταση έμεινε στο να διασκεδάσει το κοινό. Θεωρώ ότι διαβάστηκε λάθος ή ναι μεν διαβάστηκε αλλά αυτό που γίνεται παραστατικά στο Θέατρο ‘’Θησείον’’, είναι η απόφαση να ανέβει το έργο χωρίς να αναλυθεί, να προβληθούν τα νοήματά του, απλώς να έρθει ο κόσμος να γελάσει. Γελάει όμως;