Στο παρόν τεύχος του δελτίου 7 Ημέρες Οικονομία, παρουσιάζουμε,

1ον τα στοιχεία του εμπορικού ισοζυγίου της Ελλάδας το 2019,

2ον τη συνεισφορά των επί μέρους κατηγοριών εμπορευμάτων στο σύνολο των εξαγωγών και εισαγωγών αγαθών το 2019 και

3ον την πορεία των εμπορευματικών συναλλαγών στο δίμηνο Ιανουαρίου-Φεβρουαρίου 2020. Στο

1ο δίμηνο του 2020 καταγράφηκε αύξηση των εξαγωγών αγαθών και οριακή μείωση του εμπορικού ελλείμματος. Ωστόσο, λόγω της πανδημίας του κορωνοϊού – Covid–19, αναμένεται ραγδαία επιδείνωση στους δείκτες της πραγματικής οικονομίας, κυρίως στο 2ο και το 3^ο τρίμηνο του τρέχοντος έτους.

Οι εξαγωγές αγαθών είναι η δαπάνη των κατοίκων της αλλοδαπής (νοικοκυριά, επιχειρήσεις και κυβέρνηση) για αγορά εγχώριων προϊόντων. Συνεπώς αποτελούν μια εκ των συνιστωσών δαπάνης του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ). Το 2019, το μερίδιο τους στο ονομαστικό ΑΕΠ (αξία σε τρέχουσες τιμές) διαμορφώθηκε στο 19,9%, υψηλότερο κατά περίπου 10 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με τα προ κρίσης επίπεδα (βλέπε Σχήμα 1). Η προαναφερθείσα άνοδος ήταν αποτέλεσμα της συρρίκνωσης του ΑΕΠ (μείωση του παρονομαστή) και της ενίσχυσης των εξαγωγών αγαθών (αύξηση του αριθμητή), με την τελευταία μεταβολή να επιβραδύνει τη μείωση της πρώτης. Λαμβάνοντας υπ’ όψιν το αντίστοιχο μερίδιο των εισαγωγών αγαθών, το εμπορικό έλλειμμα της ελληνικής οικονομίας ανήλθε στο -10,3% του ονομαστικού ΑΕΠ το 2019, ίσο με το πλεόνασμα υπηρεσιών (σε επίπεδο 1ου δεκαδικού ψηφίου). Το 2008, το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου και το πλεόνασμα του ισοζυγίου υπηρεσιών της Ελλάδας ήταν στο -18,7% και 6,1% του ονομαστικού ΑΕΠ αντίστοιχα.

Αυτό πρακτικά σήμαινε ότι η εγχώρια δαπάνη των νοικοκυριών, των επιχειρήσεων και της κυβέρνησης ήταν υψηλότερη σε σύγκριση με την εγχώρια παραγωγή (= εγχώριο εισόδημα) κατά 12,6% ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ. Βάσει των στοιχείων των εθνικών λογαριασμών του 2019, η προαναφερθείσα απόκλιση εξαλείφθηκε πλήρως, με την εγχώρια δαπάνη να ισούται με την εγχώρια παραγωγή (το άθροισμα της συνολικής κατανάλωσης και της συνολικής επένδυσης ήταν ίσο με €187,5 δις σε τρέχουσες τιμές το 2019, δηλαδή όσο και το ονομαστικό ΑΕΠ).

Ως γνωστόν, οι εξαγωγές αγαθών (και υπηρεσιών) αποτελούν θετική συνάρτηση του εισοδήματος των φορέων της αλλοδαπής και αρνητική της πραγματικής συναλλαγματικής ισοτιμίας (αντίστοιχα οι εισαγωγές αποτελούν θετική συνάρτηση του εγχώριου εισοδήματος και θετική της πραγματικής συναλλαγματικής ισοτιμίας). Εξαιτίας της προβλεπόμενης συρρίκνωσης του διεθνούς εμπορίου και της αναμενομένης μεγάλης ύφεσης στην Ελλάδα και σε πλήθος χωρών με τις οποίες διατηρεί εμπορικούς δεσμούς, τόσο η πλευρά της πίστωσης (εξαγωγές) όσο και αυτή της χρέωσης (εισαγωγές) των εξωτερικών συναλλαγών εκτιμάται ότι θα κινηθούν καθοδικά το 2020. Επί παραδείγματι, το 2009, έτος στο οποίο ο πραγματικός ρυθμός μεγέθυνσης της ΕΕ-28, της Ευρωζώνης και της Ελλάδας ήταν έντονα αρνητικός (λόγω της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης), οι εξαγωγές και οι εισαγωγές αγαθών και υπηρεσιών της ελληνικής οικονομίας συρρικνώθηκαν κατά -18,5% και -20,4% αντίστοιχα.

Όπως έχουμε αναφέρει σε παλαιότερο τεύχος του δελτίου 7 Ημέρες Οικονομία, οι εξαγωγές υπηρεσιών της Ελλάδας συγκεντρώνονται κυρίως στον τουρισμό και τις θαλάσσιες μεταφορές. Επί παραδείγματι, από τα €40,2 δις σε τρέχουσες τιμές των εξαγωγών υπηρεσιών το 2019, τα €18,2 δις προήλθαν από ταξιδιωτικές υπηρεσίες και τα €14,7 δις από θαλάσσιες μεταφορές, δηλαδή μαζί, συνεισέφεραν το 82,0% των συνολικών εισπράξεων υπηρεσιών. Στον τομέα των εμπορευμάτων η συγκέντρωση είναι αρκετά χαμηλότερη. Την πρώτη θέση καταλαμβάνουν τα ορυκτά καύσιμα και λιπαντικά (31,6% επί του συνόλου €33,8 δις σε τρέχουσες τιμές εξαγωγών εμπορευμάτων το 2019) και ακολουθούν με τα υψηλότερα μερίδια οι κατηγορίες των βιομηχανικών ειδών ταξινομημένων κυρίως κατά πρώτη ύλη (14,9%), των τροφίμων και ζώων ζωντανών (14,2%), των χημικών προϊόντων (12,2%), των μηχανήματα και υλικού μεταφορών (9,4%) και των διάφορων βιομηχανικών ειδών (8,4%).