Του Βασίλη Κορκίδη*

Η πανδημία αναμένεται να διογκώσει το ιδιωτικό χρέος, τόσο για τις επιχειρήσεις, όσο και για τα νοικοκυριά και επομένως να λειτουργήσει ανασταλτικά στην ανάκαμψη, αλλά και να επηρεάσει τις προοπτικές ανάπτυξης, μετά την έξοδο από την πανδημική κρίση. Στην Ελλάδα το ιδιωτικό χρέος, δηλαδή οι ληξιπρόθεσμες οφειλές σε ΑΑΔΕ, σε ΕΦΚΑ και τράπεζες ανέρχεται σήμερα σε 234 δις ευρώ ή στο 127,5% του ΑΕΠ. Συγκεκριμένα, οι οφειλές από φόρους και εισφορές αυξήθηκαν το 2020 κατά επιπλέον 7,12 δις ευρώ, εκ των οποίων τα 5,7 δις ευρώ αφορούν ανείσπρακτους φόρους. Τα ληξιπρόθεσμα φορολογικά χρέη έφτασαν στα 108 δις ή στα 84 δις ευρώ, εάν αφαιρεθούν τα 24 δις ανεπίδεκτων είσπραξης. Συνολικά ένας στους δύο φορολογούμενους είναι οφειλέτης με συνολικά 4 εκατ. ΑΦΜ, ενώ σε 1,3 εκατ. έχουν επιβληθεί αναγκαστικά μέτρα είσπραξης και άλλοι τόσοι κινδυνεύουν να τους επιβληθούν. Ταυτόχρονα, οι “παγωμένες οφειλές” της πανδημίας σε δημόσιο, ταμεία και τράπεζες εκτιμώνται από την ΤτΕ σε 28,4 δις ευρώ. Σύμφωνα με επίσης στοιχεία της ΤτΕ, οι ΜμΕ αδυνατούν να εξυπηρετήσουν το 47% των δανείων τους, δηλαδή 13,5 δις σε σύνολο 28,9 δις ευρώ. Οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι πολύ μικρές επιχειρήσεις δεν δύνανται να καταβάλλουν κανονικά τις δόσεις για το 55,4% των δανείων τους, δηλαδή για 9,5 δις ευρώ σε σύνολο χορηγήσεων 17,2 δις ευρώ.

“Η νέα γενιά χρέους που θα δημιουργηθεί από τις επιπτώσεις της πανδημίας προς την εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία δεν θα πρέπει να επιβαρυνθεί με τόκους και προσαυξήσεις”

Το πρόβλημα του ιδιωτικού χρέους αναμένεται να γίνει οξύτερο μετά τη λήξη των μέτρων στήριξης και την αναστολή των πληρωμών. Ωστόσο, αυτή τη φορά η χώρα μας δεν είναι η μόνη που αντιμετωπίζει αυτό το δυσεπίλυτο πρόβλημα. Την επόμενη ημέρα τράπεζες και επενδυτές σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο θα κληθούν να χρηματοδοτήσουν επιχειρήσεις με πολύ υψηλότερο χρέος. Άλλωστε η μόνη διέξοδος από τον κίνδυνο του ιδιωτικού χρέους θα πρέπει να αναζητηθεί στην επιτάχυνση της εξυγίανσης των επιχειρήσεων μέσω τραπεζών, στην υιοθέτηση μιας γενναίας αντιμετώπισης ανεπίδεκτων χρεών, στη συμμετοχή του δημοσίου στην εξυγίανση των νοικοκυριών, στην εξασφάλιση της συνεργασίας των οφειλετών υπό το νέο νομικό πλαίσιο, αλλά και στην επίτευξη υψηλών ρυθμών οικονομικής μεγέθυνσης, πάνω από 3%.

“Το πρόβλημα του ιδιωτικού χρέους αναμένεται να γίνει οξύτερο μετά τη λήξη των μέτρων στήριξης και την αναστολή των πληρωμών”

Η δημιουργία του Ταμείου Ανάκαμψης είναι σίγουρα θετικό βήμα για την αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους, αλλά απαραίτητη προϋπόθεση είναι να συνοδευτεί από τη κατάρτιση ενός αξιόπιστου σχεδίου, το οποίο θα εγγυάται την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων, την υιοθέτηση καινοτόμων μεθόδων παραγωγής και την προστασία των εργαζομένων. Τα συνολικά μέτρα στήριξης 35,6 δις ευρώ της κυβέρνησης για την διετία 2020-21 σίγουρα δημιουργούν ένα ανάχωμα στα λουκέτα και την ανεργία, αλλά δεν αποτελούν οριστική λύση στην αντιμετώπιση του υψηλού ιδιωτικού χρέους. Η νέα γενιά χρέους που θα δημιουργηθεί από τις επιπτώσεις της πανδημίας προς την εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία δεν θα πρέπει να επιβαρυνθεί με τόκους και προσαυξήσεις, αλλά να ρυθμιστεί η βασική οφειλή και να αποπληρωθεί κλιμακωτά από 120 έως 240 δόσεις. Το πρόβλημα της αναστολής μεταχρονολογημένων επιταγών και η διαχείριση πληρωμής τους την επόμενη μέρα, πρέπει να διευθετηθεί με ένα ειδικό τραπεζικό “πλαφόν”, ώστε να αποφευχθεί το “ντόμινο” ρευστότητας στην αγορά και να προστατευτεί η βιωσιμότητα των συνεπών επιχειρήσεων.

Η μεγέθυνση του ιδιωτικού χρέους από τη πανδημία αποτελεί ένα ακόμα δομικό πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας και της επιχειρηματικότητας. Η αναζήτηση των βέλτιστων λύσεων για την αντιμετώπισή του, με γνώμονα και το δεκαετές ιδιωτικό χρέος που προϋπήρχε της πανδημίας θα πρέπει να ανταποκρίνεται στη στήριξη της μικρομεσαίας ελληνικής επιχείρησης, ώστε να ανακάμψει το ταχύτερο η οικονομία μας. Το οικονομικό επιτελείο πρέπει να ανταποκριθεί στη πληρέστερη αξιολόγηση της κατάστασης και να εφαρμόσει τα κατάλληλα μέτρα αντιμετώπισης του ιδιωτικού χρέους, πριν βρεθεί μια οριστική λύση.

*Βασίλης Κορκίδης, Πρόεδρος ΕΒΕΠ & ΠΕΣ Αττικής

Οι απόψεις που δημοσιεύονται στο reformer.gr είναι προσωπικές και εκφράζουν τον συγγραφέα.