*Της Έλενας Παναρίτη

Η εύρεση ενός ιδανικού τίτλου ήταν ένας αγώνας. Κάποιος για να αντιπροσωπεύσει τον συντριπτικό φόβο και τον πανικό της επιδημίας COVID-19. Κάποιος που να αντικατοπτρίζει το άγχος του κοινού μετά τα μέτρα έκτακτης ανάγκης και την απομόνωση. Ένιωθα ότι ο τίτλος θα έπρεπε να απεικονίζει το μούδιασμα, την ομίχλη και την αβεβαιότητα σχετικά με το πώς τελικά θα τελειώσει η πανδημία.

Eπανεκκίνηση της παγκόσμιας οικονομίας κάτω από μη καθαρό ορίζοντα

Ένα πράγμα είναι σίγουρο, αυτή η κρίση δεν μοιάζει με τις άλλες. Δεν είναι οικονομική, ούτε οικονομική στην προέλευσή της. Είναι μια κρίση που προκλήθηκε από το απότομο πάγωμα των περισσότερων οικονομιών από τους ηγέτες τους. Πιάστηκαν απροετοίμαστοι να αντιμετωπίσουν την πανδημία. Χώρες κυρίως της Ασίας ακολούθησαν μια σειρά από μεθόδους αντιμετώπισης της πανδημίας, ψηφιακή τεχνολογία για ιχνηλάτηση αλλά κυρίως πολλά και συνεχή διαγνωστικά τεστ.  Μέχρι στιγμής, πολλές έχουν αποφύγει το lockdown επιβάλλοντας καραντίνα μόνο σε εκείνους που έχουν μολυνθεί (Taiwan, Notia Korea, Laponia, Singapouri etc)

Μια άλλη βεβαιότητα είναι παγκόσμια οικονομική ύφεση θα είναι μεγάλη. Πολλοί λένε θα είναι χειρότερη από τη Μεγάλη Ύφεση του 1929-30 η ακόμα και από αυτή του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου.

Στο μεταξύ, αναρωτιόμαστε, πώς θα σταθεροποιηθούν οι αγορές; Τι κοινωνία θα κληρονομήσουμε μετά τη κρίση; Πότε θα τελειώσει αυτή η κρίση;

Πως ξεκίνησε αυτή η ιστορία της ατέλειωτης ομίχλης;

Στις 11 Μαρτίου ο ΠΟΥ ανακοινώνει πανδημία από τον COVID-19. Την ίδια μέρα ο Πρόεδρος των ΗΠΑ αναστέλλει ταξίδια από την Ευρώπη για 30 ημέρες. Στις 12 Μαρτίου το αμερικανικό χρηματιστήριο κατέρρεε. Αναγκάστηκαν να σταματήσουν τη λειτουργία του για 15 λεπτά, η FED  έριξε 1,7 τρισεκατομμύρια $ στην αγορά, αυτό το μέτρο βοήθησε για λίγες ώρες, αλλά τελικά δεν ισορρόπησαν οι αγορές. Το χρηματιστήριο κατέρρευσε, μαζί με αυτά του Λονδίνου και της Ασίας σημειώνοντας απώλειες περίπου 40%. Δισεκατομμύρια δολάρια χάθηκαν σε μόλις 48 ώρες.

Εντωμεταξύ, από τον Ιανουάριο…

Η παγκόσμια αλυσίδα παραγωγής έχει διαταραχτεί μετά το πάγωμα βασικών προϊόντων από την Κίνα για την παραγωγική αλυσίδα της Δυσης (αυτοκινητοβιομηχανία, κατασκευή κινητών τηλεφώνων, φαρμακευτικά προϊόντα κ.λπ.)

Ένα σορό τομείς όπως αυτός των μεταφορών, τουρισμού, εστίασης, κλπ είναι μεταξύ αβεβαιότητας, η πλήρους μετάλλαξης μετά την κρίση, ενώ οι ελεύθεροι επαγγελματίες και κυρίως οι αδήλωτοι εργάτες παγκοσμίως, είναι σε αδυναμία και τέλεια ανασφάλεια. Οποίοι έχασαν τις δουλειές τους δεν έχουν πολλές δυνατότητες προσφυγής.

Και τα κρατικά συστήματα υγείας βρίσκονται υπό την διαρκή απειλή κατάρρευσης.

Ο φόβος εξαπλώνεται

Από τις ΗΠΑ, ΕΕ, Λατινική Αμερική, Ινδία, Αφρική χρήμα άρχισε να πέφτει σαν βροχή από τις κυβερνήσεις ως παροχή υποστήριξης για τα χαμένα εισοδήματα. Αλλά είναι αρκετές αυτές οι αντιδράσεις;

Θεωρούμε ότι λειτουργούμε στο σκοτάδι, γιατί ας μην ξεχνάμε ότι το παγκόσμιο περιβάλλον βρισκόταν ήδη σε πολύ χαμηλούς και αργούς ρυθμούς ανάπτυξης, σχεδόν μηδενικών και αρνητικών επιτοκίων, υπερχρεωμένων οικονομιών (ο μέσος όρος χρέους στην Ευρωζώνη είναι 84%)  Άρα οι ερωτήσεις που κάπως πρέπει να απαντήσουμε είναι:

• Ποιοι τομείς θα αλλάξουν και ποιοι θα εξαφανιστούν;
• Πώς θα λειτουργήσουμε σε ένα νέο άγνωστο οικονομικό μοντέλο;
• Θα υπάρχει δίχτυ ασφαλείας για όλους τους πολίτες μας;
• Θα μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε μελλοντικές πανδημίες;
• Πώς μπορούμε να αποτρέψουμε ένα παρόμοιο σοκ;

Θα πρέπει να είμαστε έτοιμοι να δούμε τα επίπεδα κρατικού χρέους να ανεβαίνουν στα ύψη (μερικά θα ξεπεράσουν το 180%) ενώ η παγκόσμια ύφεση προβλέπεται να είναι μείον 2,5% μια πολύ ζοφερή εικόνα, σε σύγκριση με το μείον 0,1% της παγκόσμιας κρίσης του 2008.

Η αβεβαιότητα είναι μια μεγάλη απειλή. Οι πολίτες και οι αγορές θέλουν και πρέπει να εμπιστεύονται τους ηγέτες τους, για να τους πουν ότι η κατάσταση είναι υπό έλεγχο.

Η ηγεσία της αγέλης

Παρατηρούμε οτι οι ηγέτες ακολουθούν ο ένας τον άλλον με παρόμοια μέτρα.

Οι άνθρωποι πρέπει να εμπιστεύονται όμως τους ηγέτες τους και θέλουν να έχουν την κατάσταση υπό έλεγχο. Η προσαρμογή των προσδοκιών απαιτεί προβλεψιμότητα. Η απλή ροή χρημάτων στην οικονομία δεν σταματά την οικονομική κατάρρευση.

Ας προχωρήσουμε και ας συνεχίσουμε μια ισχυρή,  οραματική ηγεσία.

*Η Έλενα Παναρίτη είναι Διευθύνων Σύμβουλος και Ιδρυτής του Thought4Action, πρώην οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας και επίτιμο μέλος του Ελληνικού Κοινοβουλίου το 2009-12.

Οι απόψεις που δημοσιεύονται στο reformer.gr είναι προσωπικές και εκφράζουν μόνο τον συγγραφέα.