του Γιάννη Γαβρίλη

Υπάρχουν στιγμές που έχουμε αναρωτηθεί, για την πεζότητα της Ζωής μας, που ανατρέχουμε στους Μύθους για να αποκαλύψουμε, μέσω αυτών, την ουσία της ύπαρξης μας.

Ασφαλώς και υπάρχουν. Όμως δεν είμαστε ούτε ποιητές, ούτε γνωρίζουμε το ‘’φιλοσοφείν’’ για να επεξεργαστούμε, να καταγράψουμε, να αποδώσουμε την ολότητα της μυθολογικής οντότητας, που προ υπήρξε της Ιστορίας.

Παρακολούθησα πριν λίγες ημέρες μια παράσταση που ενσωμάτωσε με στιβαρότητα τον Λόγο, την Μουσική, την Ποίηση, την Θεατρική έκφραση σε απόλυτο βαθμό.

Είδα και άκουσα την φιλολογική (γιατί όχι, και φιλοσοφική) θεατρική απόδοση, ενός Μύθου που εδώ και αιώνες περιπλανάται, εκστασιάζοντας, προκαλώντας, διαστρεβλώνοντας ενίοτε, την ουσιαστική υπόσταση του Μύθου της Ωραίας Ελένης.

Της Ωραίας Ελένης που ο Δρ. Κωνσταντίνος Μπούρας την κουβαλούσε μέσα του από τα (όπως ο ίδιος, λέει) από τα νηπιακά του χρόνια.

Η δική του Ωραία Ελένη, της μελέτης του και του πάθους του, για εκείνον, ναι, μπορεί να βρίσκεται εδώ, ανάμεσα μας, ως καταγγέλλουσα την Αδικία, την Κατασυκοφάντηση, την Διαστρέβλωση, κυρίως δε, αρνούμενη την Πατριαρχία και τα προαιώνια δεινά που επέφερε και εξακολουθεί να επιφέρει.

Ο κ. Μπούρας σε αυτό το θεατρικό του κείμενο, εικονίζει όλη την θηλυκότητα σε όλη της την Μεγαλοσύνη επιβεβαιώνοντας και θυμίζοντας μας, πως ‘’ Όλα τα Καλά και Αγαθά είναι γένους θηλυκού. Η ομόνοια, η ευδοκία, η διπλωματία, η ισότητα, η ισονομία, η  δικαιοσύνη και πολλά ακόμη’’.  Φέρνει στην Ελένη, όχι ως ερωτική φαντασίωση, αλλά ως μια υπόσταση στιβαρή, εδώ, στο σήμερα, τώρα που η Ομορφιά και η Σαγήνη ανήκουν στο παρελθόν, τώρα που η γηραιότητα την έχει ωριμάσει, τώρα που έχει και λόγο και θέση και με σθεναρή άποψη να αναφερθεί στην αδικία εναντίον της, αντικατοπτρίζοντας μέσω του λόγου της, την δια των αιώνων πορεία της προς την εξιλεωτική κατάθεση και αναμέτρηση της με τα γεγονότα που την σημάδεψαν, την κακοποίησαν, την διέβαλαν, την ενοχοποίησαν. Αποκαλύπτοντας την αλήθεια, πέρα από τον Μύθο και ως αγνή και αμόλυντη πλέον, να βρίσκει την ικανότητα να μιλήσει και για αυτή την ασθμαίνουσα, ανασφαλή, αντί ανθρωπιστική εποχή μας των πολέμων, των επικίνδυνων και ανορθόδοξων εξουσιαστών.

Παρακολούθησα λοιπόν, μια παράσταση με τον τίτλο ‘’Η Ωραία Ελένη στην Κοιλάδα των Νεκρών Ερώτων’’ στο Μέγαρο Μουσικής (Αίθουσα Νίκου Σκαλκώτα) με την πεποίθηση πως θα δω κάτι διαφορετικό, μια θεατρική προβολή αξιόλογη, μια παράσταση που θα αντικρούει τα βαρετά στεγανά και   πολλάκις αναίτια υπερβάλλοντα θεατρικά δεδομένα.

Και αν επιβεβαιώθηκα και ευφράνθηκα, δεν οφείλεται μόνο στο εξαιρετικό και ευφάνταστο ποιητικό-φιλοσοφικό θεατρικό κείμενο του Κωνσταντίνου Μπούρα… δεν οφείλεται μόνο στην προσεγμένη και ευρηματική Σκηνοθεσία – Διδασκαλία του εμπειρότατου θεατράνθρωπου Κωστή Καπελώνη (και στους ατμοσφαιρικούς φωτισμούς του)… ή στο εκπληκτικού σχεδιασμού, σκηνικό της Σοφίας Παγώνη (η κατασκευή του από τον Σάββα Σουρμελίδη)… ή στην ικανότατη επιμέλεια της κίνησης της Ζέφης Μπαρτζώκα… ή στην καθοριστική συμμετοχή, επί σκηνής, της μοναδικής ακορτεονίστριας  Ζωής Τηγανούρια (που συνέθεσε την μουσική τεσσάρων τραγουδιών που ερμηνεύονται στην παράσταση, σε ποίηση Σαπφούς, σε στίχους Κωνσταντίνου Μπούρα, Λούλας Παπαγιανοπούλου, Σοφίας Λιγνού και της ίδιας της συνθέτριας και ένα σε ποίηση Γιάννη Φαλκώνη σε μουσική Πετρολούκα Χαλκιά) σε συνύπαρξη με τέσσερα παραδοσιακά μας) και του εντυπωσιακού στα κρουστά Στέλιου Γενεράλη… Αλλά…

στην συγκλονιστική ερμηνεία της Γεωργίας Ζώη!

Που είχα την τύχη να βρεθώ στη σκηνή μαζί της και παρατηρούσα τον τρόπο ερμηνείας της.

Εδώ, ως Ωραία Ελένη, σε αυτόν τον μονόλογο, κυριολεκτικά απογειώνει την παράσταση. Δεν ερμηνεύει απλώς, πόσο μάλλον, δεν υποκρίνεται. Διότι πλέον έχει την εμπειρία, έχει την ωριμότητα, την πνευματικότητα, έχει την δυναμική της θεατρικής έκφρασης και επιβλητικότητας. Της υπέρβασης των υποκριτικών κανόνων, της γνώσης του υποβλητικού ‘’υποκρίνεσθαι’’, την αντοχή και (κυρίως) το πάθος της υπερβατικής παρουσίας της, επάνω στην σκηνή που της επιβάλλεται. Αποδεικνύει για άλλη μια φορά, (εδώ όμως ακόμη πιο εκφραστικά) την δυναμική της προσωπικότητα ως ηθοποιού, την ελεγχόμενη αυξομείωση των άρσεων, των επικείμενων σιωπών, την υποκείμενη θεατρική ενέργεια. Η εκ του κειμένου διαπλοκή του τραγικού με τον αστεϊσμό, της ελαφρότητας με την, βαρύνουσας ύπαρξης, εκφοράς του λόγου, της σημασίας του και των μηνυμάτων του λόγου αυτού, εντός ενός (όπως προανέφερα) ποιητικοφιλοσοφικού δεδομένου, όπου εντάσσεται και η ερμηνεία των τραγουδιών ακολουθώντας τον πεζό λόγο… ήταν, αν μη τι άλλο, η θεατρική προβολή της κ. Ζώη, όχι απλώς η πρέπουσα και πειστική (αυτό και σε άλλες ηθοποιούς το έχουμε δει), αλλά ήταν η επιτομή της θεατρικής ερμηνείας με γνώμονα την φυσικότητα, την ρέουσα και καθάρια, λέξη προς λέξη, απόδοση του κειμένου, όσο και η σημαντικής εκφοράς των ερμηνευόμενων, (με τον δικό της ιδιαίτερο τρόπο) τραγουδιών.