Γράφει ο Γιάννης Γαβρίλης

Που παρακολουθήσαμε… απνευστί στο Θέατρο ‘’Αποθήκη’’ της οδού Σαρρή.

Πολλές φορές, εμείς που γράφουμε για θεατρικές παραστάσεις, παρασυρόμαστε από την εγγενή μας αυταρέσκεια και ΄΄κατεβάζουμε’’ έναν ορυμαγδό λέξεων, προτάσεων, ενίοτε ‘’θορυβούμε’’ τους αναγνώστες μας, με τις εις βάθος αναίτιές, τις περισσότερες φορές ‘’εξαντλητικές’’, αναλύσεις μας και πόσο μάλλον, όταν αυτές οι αναλύσεις, προδίδουν και το έργο και την ίδια την παράσταση. Τα μηνύματα της, τις αναφορές της, εν γένει την υπόσταση της.

Έχω την άποψη, πως το λάθος της κριτικής μιας παράστασης, βρίσκεται στο γεγονός, ότι επιχειρούμε και τελικά δίνουμε την απόλυτα προσωπική μας  εκδοχή για την παράσταση που είδαμε και ‘’μπαίνουμε’’ και στο να αναλύσουμε ακόμη και αυτή τη ψυχολογία του συγγραφέα, ψυχογραφώντας τον και αναλύοντας ακόμη και αυτή την προσωπικότητα του.

Άλλο αναφορά, ώστε να προτρέψεις τον/ την θεατή να δει την παράσταση στην οποία αναφέρεται η κριτική μας και άλλο να την περιγράψεις με όσο περισσότερες λεπτομέρειες. Τότε, δεν αφήνει το περιθώριο στο θεατρόφιλο κοινό, να παρακολουθήσει ανεπηρέαστο, να προκληθεί για να πάει σε μια παράστασή και βγαίνοντάς από αυτή να έχει σχηματίσει την δική του γνώμη- άποψη. Χάνονται και οι εκπλήξεις που υπάρχουν ως θέσφατο σε κάθε θεατρικό έργο, σε κάθε παράστασή.

Ως εκ τούτου, το μόνο που επιθυμώ να καταθέσω και χωρίς να κάνω spoil, να μαρτυρήσω την παράσταση , την δράση και την αντίδραση της…

…Είναι πως το έργο του του Γερμανού συγγραφέα ΜΑΡΙΟΥΣ ΦΟΝ ΜΑΓΙΕΝΜΠΟΥΡΓΚ, ‘’ΝΑΧΤΛΑΝΤ’’ (λέξη μη υπάρχουσα, είναι μια λεξιπλασία, καθώς ο συγγραφέας ενώνει δυο γερμανικές λέξεις (Nacht=νύχτα+ Land= τόπος) που αν ακολουθήσουμε μια ελεύθερη μετάφραση θα την ερμηνεύαμε ως ‘’Ο τόπος του Αιώνιου σκότους).

Που βρίσκεται, λοιπόν, όλη η συγκλονιστική αυτή θεατρική γραφή του Μάγιενμπουργκ; Που κινείτε αυτή η παράσταση που φέρνει για πρώτη φορά αυτό το έργο του 2022 στην Ελλάδα.

Αναμφίβολα στις σχέσεις των ανθρώπων και στη σχέση τους με την Ιστορία. Πως καθορίζεται η πορεία, η επαφή, ακόμη και μεταξύ συζύγων ή και συγγενών, πως καθορίζονται οι εκατέρωθεν συμπεριφορές τους, από την εύρεση ενός πίνακα που φέρει την υπογραφή του…Αδόλφου Χίτλερ!

Τι προκαλεί αυτό το εύρημα, πως διαταράσσει τις σχέσεις μεταξύ τους και πως μπορεί να φτάσει έναν άνθρωπο μέχρι και στην παράνοια, πως ένας λαός (επί τω προκειμένω, ο Γερμανικός) να στιγματίζεται έως και η σημερινή γενιά από τις ενοχές των τραγικών πράξεων των προγόνων τους, πως μπορεί κανείς να σκεφτεί και να πράξει όταν υποχρεούται να σταθεί και να απαντήσει στο διλημματικό‘’ η Τέχνη απορρίπτεται ή επικροτείται από το πρόσωπο που την ασκεί ή πρέπει να σταθούμε απέναντι της, χωρίς να επηρεαζόμαστε από το άτομο και το ποιόν του και την εν συνεχεία πορεία του και δράση του’’.

Άραγε εξιλεώνεται ο άνθρωπος (επί τω προκειμένω ο Χίτλερ που πίστευε ότι θα γίνει περίφημος ζωγράφος αλλά έμεινε στην μετριότητα) για την καταστροφή που επέφερε στην ανθρωπότητα, με τις απόψεις του και τις εγκληματικές, απάνθρωπες πεποιθήσεις του, καταστρέφοντας και αυτόν τον ίδιο τον λαό του που ΄λόγω της (υποτιθέμενης) ‘’ανωτερότητάς του’’ τον παρότρυνε  να κυριαρχήσει με τον ποιο βάναυσο και αηδή τρόπο και μάλιστα σε ολόκληρο τον τότε υπαρκτό κόσμο.

Και αν το ‘’Ολοκαύτωμα’’ των Εβραίων κατά τον Β! Παγκόσμιο Πόλεμο, τους καθιστά σήμερα τιμωρούς και επικυρίαρχους στην επί των ημερών μας Παλαιστίνη.

Και αν ακόμη υπάρχουν νοσταλγοί του Ναζισμού, όπως δε αναφέρεται στην παράσταση, ‘’Αν δεν ήταν ο Χίτλερ, η σύγχρονη Γερμανική προοδευτική κοινωνία της, δεν θα υπήρχε’’.

Ομολογουμένως μια συγκλονιστική, κατά την προσωπική μου γνώμη, παράσταση, με την μετάφραση, την σκηνοθεσία και τους ατμοσφαιρικούς φωτισμούς του Νικορέστη Χανιωτάκη, που οδήγησε τους τέσσερεις ηθοποιούς του σε αυτές τις υπερβατικές ερμηνείες.

Την συγκλονιστική, πειστική, χωρίς όμως καμία υπερβολή στο παίξιμό της, παρά μόνο τον δυναμισμό της υποκριτικής της, να καταθέτει, η Πέγκυ Τρικαλιώτη! Στον ρόλο της Εβραίας Τζούντιθ. Τι ερμηνευτική αποκάλυψη, αλήθεια. Αν δεχτούμε ότι υπάρχει η ‘’απόλυτη θεατρική ερμηνεία’’, αν δεχτούμε την ‘’ταύτιση’’ με τον ρόλο-χαρακτήρα που δημιούργησε ο συγγραφέας του έργου αυτού, αν υπάρχει η θεατρική ενσάρκωση… η κ. Τρικαλιώτη, μας τα προσέφερε, με την ερμηνεία της.

Η Κάτια Γκουλιώνη ερμηνεύει την Νίκολα, τη κόρη του αποθανόντος πατέρα, όπου στην εκκαθάριση του σπιτιού του, βρέθηκε ο πίνακας του Χίτλερ, και ‘’κτίζει’’ κυριολεκτικά! Κτίζει έναν χαρακτήρα, μια προσωπικότητα που ισορροπεί, ανάμεσα στο κωμικό και το τραγικό συγχρόνως, κάτι αφάνταστα δύσκολο, αν ο ηθοποιός δεν έχει την εμπειρία και την πλήρη κατανόηση των χαρακτηριστικών του ατόμου που υποκρίνεται. Που η κ. Γκουλιώνη, έχει και τα δυο, εδώ!

Ο Γιάννης Στεφόπουλος, ‘’δημιουργεί’’ για μια φορά ακόμη, επί σκηνής. Είναι ο Φιλίπ, αδελφός της Νίκολα και σύζυγος της Τζούντιθ, όπου ο εξαιρετικός αυτός ηθοποιός, αξιοποιεί όλα τα εκφραστικά υποκριτικά μέσα του και αποδίδει αυτόν τον χαρακτήρα που αμφιταλαντεύεται στο αν θα πουλήσει τον πίνακα, έναντι αδρής αμοιβής (άλλο ένα στοιχείο που και ιστορικά στέκει. Έχουν πουληθεί σε δημοπρασίες σχέδια του Χίτλερ σε παγκόσμιο επίπεδο) ή θα τον κρατήσει. Πάντως να τον ‘’κάψει’’ όπως επιθυμεί η Εβραία γυναίκα του, ούτε που το συζητάει.

Σε δυο ρόλους ο αξιοπρόσεκτος Σπύρος Σταμούλης. Από τη μια, ο άντρας της Νικολά, Φαμπιάν και από την άλλη στον ρόλο του αγοραστή του πίνακα. Δυο εντελώς διαφορετικοί χαρακτήρες που ο κ. Σταμούλης διεκπεραιώνει υποκριτικά με υποκριτική αξιοσύνη.

Όσο για την Βαγγελιώ Ανδρεαδάκη, την εκτιμήτρια Τέχνης του έργου; Όχι απλώς εξαιρετική, όχι απλώς πειστική, αλλά υπεράνω της όποιας υποκριτικής τεχνικής! Τον δεύτερο ρόλο που ερμηνεύει δεν θα τον περιγράψω γιατί είναι και μια από τις εκπλήξεις του έργου.

Επιβλητική η μουσική που επενδύει την παράσταση, του Ανδρέα Κατσιγιάννη…

Όπως επιβλητικό και άκρως συμβολικό, το σκηνικό του Πάρι Μέξη (και κοστούμια) ως ένας ακαθόριστος πίνακας ζωγραφικής εντός της κορνίζας του (άλλο ένα μη αποκαλύψιμο στοιχείο που σχετίζεται με την κορνίζα που περικλείει τον περί ου ο λόγος, πίνακα) με μια σκάλα εμπρός του, που θα ορίσει και την εξέλιξη και την ουσιαστική πραγματικότητα, έστω κι’ αν εν τέλει επικρατεί και ένα μεταφυσικό στοιχείο.

Μια παράσταση από τις λίγες. Μια παράσταση με συμβολισμούς και αποκαλύψεις. Μια παράσταση καθηλωτική. Μια παράσταση ενός έργου που αν και αναφέρεται, εμμέσως πλην σαφώς στο τραγικό παρελθόν, ανασκαλεύει με ειρωνεία, και σαρκασμό, την σημερινή στάση του ανθρώπου, απέναντι σε εκείνο το παρελθόν με βλέμμα που προσδοκά να αποποιηθεί, αν και  ματαίως,  την ύπαρξη των όποιων ενοχών, επικρατούν και στην νεότερη Γερμανική γενιά,  σήμερα.

Σας προτείνω την παράσταση, ανεπιφύλακτα.

Ημέρες παραστάσεων: Πέμπτη, Παρασκευή: 21:00 | Σάββατο: 18:00 και 21:00 | Κυριακή: 19:00

Θέατρο Αποθήκη, Σαρρή 40, Ψυρρή, Αθήνα

Πληροφορίες / Κρατήσεις:

Τηλ: 210-3253153 | a-th.gr