του Γιάννη Γαβρίλη

Θα σας πάω μερικά χρόνια πίσω.

Ήταν το 2018 που ο, ήδη βραβευμένος, Βορειοϊρλανδός θεατρικός συγγραφέας και ηθοποιός Ντέιβιντ Άιρλαντ  (για το έργο του, Cyprus Avenue – Royal Court Theatre. Τιμήθηκε με το βραβείο Irish Times Theatre Award 2017 για το καλύτερο νέο έργο και με το βραβείο James Tait Black Memorial Prize for Drama του 2017), παρουσιάζει καινούριο του έργο. Με τίτλο ‘’Ulster American’’, στα πλαίσια του Φεστιβάλ του Εδιμβούργου και βραβεύεται και πάλι ( βραβείο Carol Tambor Best of Edinburgh και υποψήφιο για Καλύτερη Γυναικεία Ερμηνεία, Καλύτερο Νέο Έργο, Καλύτερη Παραγωγή και Καλύτερη Ανδρική Ερμηνεία στα Βραβεία Κριτικών για Θέατρο στη Σκωτία , κερδίζοντας τα τρία πρώτα.

To 2023, παράλληλα με τις παραστάσεις στο Λονδίνο, το Ulster American, παρουσιάζεται, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, στο θέατρο ‘’Αθηνά’’, σε μετάφραση και σκηνοθεσία του Μανώλη Δούνια, με τους ηθοποιούς, Ορέστη Τζιόβα, Κώστα Νικούλι και Γιούλη Τσαγκαράκη.

Και τώρα, στην φετινή θεατρική περίοδο 2025-2026, έρχεται ανανεωμένο στην σκηνή του θεάτρου ‘’Αθηνών’’ της οδού Βουκουρεστίου, με τον τίτλο ‘’CANCEL’’.

Είχα την χαρά, να παρακολουθήσω την παράσταση του ’23, όπως και το φετινό ανέβασμα που κυριολεκτικά με κέρδισε. Αν το Θέατρο έχει και αυτό την ανάγκη της ανανέωσης, του φρεσκαρίσματος, της σύγχρονης προβολής, αυτό αντικατοπτρίζεται στο τωρινό ανέβασμα του, πάντα με την μετάφραση και τη σκηνοθεσία του κ. Δούνια. Σε αυτή, λοιπόν, τη παραγωγή του Κάρολου Παυλάκη, το βραβευμένο θεατρικό έργο του Άιρλαντ, έχει αποκτήσει και προβάλλεται με ευκρίνεια, όλη η δομή, όλοι οι λόγοι που οδήγησαν τον συγγραφέα του να μεταφέρει επί σκηνής όλους εκείνους τους προβληματισμούς, που δεν απασχολούν μόνο εκείνον, αλλά έχουν πανανθρώπινη, παγκόσμια προβολή και εμβέλεια, προβάλλονται ξεκάθαρα, οι συμπεριφορές των ανθρώπων, ημών δηλαδή, κάτω από ορισμένες συνθήκες, μέσα σε έναν συγκεκριμένο χώρο, όπου βρίσκονται, η προσπάθεια τους να είναι αξιοπρεπείς, αλλά αποκαλύπτεται τελικά η πραγματική του ταυτότητα, προσωπικότητα, όπως και τα μη αποκαλυπτόμενα, σε πρώτη φάση, πιστεύω τους. Είναι όντως κατά των φυλετικών διακρίσεων οι δυο αντρικοί χαρακτήρες του έργου; Είναι όντως ένθερμοι (όπως θέλουν να.. φαίνονται) φεμινιστές; Και αν είναι έτσι, πως αποκαλύπτουν ότι κάτω από ορισμένες συνθήκες θα μπορούσαν και να βιάσουν; Και μάλιστα να αναρωτιούνται αν είναι και κατά κάποιον τρόπο, ηθικά αποδεκτό. Εξαρτάται, λένε, από το ποια θα βιάσεις. Ο ένας θα βίαζε την πριγκίπισσα Νταϊάνα και ο άλλος την Μάργκαρετ Θάτσερ, για να την τιμωρήσει για την σκληρότητά της, την απάνθρωπη πρωθυπουργία της. Υπάρχει και ο γυναικείος χαρακτήρας στο έργο. Αυτή που θα, αντισταθεί, θα αποκαλύψει την πατριαρχία που κρύβουν μέσα τους οι δυο άντρες, θα εκβιάσει με αποκαλύψεις στο twitter, όσα από τις συζητήσεις τους έχει καταγράψει, θα αρνηθεί να υποκύψει στις απαιτήσεις τους.

Η Υπόθεση

Ένα άδειο θέατρο (ιδέα του κ. Δούνια, η δράση να εκτυλίσσεται σε αυτό και όχι σε σαλόνι, όπως οριζόταν από τις οδηγίες του συγγραφέα του).Οι τρεις τους θα συναντηθούν σε αυτό για να ανεβάσουν εκεί μια παράσταση. Ο Τζέι, Αμερικανός ηθοποιός (Ιρλανδικής καταγωγής) βραβευμένος με Όσκαρ, που επιδιώκει να επανασυνδεθεί με τις ιρλανδικές του ρίζες, ο Λη, φιλόδοξος Άγγλος σκηνοθέτης που δεν διστάζει να ξεπεράσει όρια για να διακριθεί και η Ρουθ, μια δυναμική συγγραφέας από τη Βόρεια Ιρλανδία,( που επιμένει όμως να δηλώνει Βρετανή), αποφασισμένη να ακουστεί σε έναν κόσμο που συχνά φιμώνει τις γυναικείες φωνές. Θα πάνε όμως όλα καλά; Τι συμβαίνει όταν αρχίζουν οι προκλήσεις που καθορίζουν τις συγκρουσιακές, τελικά, συζητήσεις τους, όπου εμφατικά προβάλλονται οι διαφορές στην ιδεολογία, στην ηθική, στο φύλο, στην καταγωγή, στον ρατσισμό, στον φεμινισμό στην μετα-#metoo εποχή. Ο Τζέι, με την ακατάσχετη φλυαρία του, θεωρεί ότι θα επιβληθεί, η έπαρση του όμως και το χαρακτηριστικό του ‘’ξερόλα’’, θα αποκαλύψει την ημιμάθεια του που προσπαθεί να κρύψει με μεγαλοστομίες, αφού απέναντι του έχει το ‘’πρόσφορο έδαφος’’ του εκκολαπτόμενου σκηνοθέτη Λη, που, προκειμένου να αναδειχθεί θα αναιρέσει τα πιστεύω του, τις πεποιθήσεις του, προκειμένου, μέσω του ‘’οσκαρικού’’ Τζέι, να  ανελιχτεί στον χώρο του θεάτρου, ακυρώνοντας και την Ρούθ, με τον πλέον άχαρο τρόπο, ακολουθώντας τις απαιτήσεις του Τζέι. Εκείνη όμως, όχι, δεν είναι διατεθειμένη να υποκύψει. Θα προσπαθήσει να υπερασπιστεί το έργο της, να αναιρέσει τις αλλαγές που προσπαθούν να τις επιβάλουν, φτάνοντας στο σημείο να τους απειλήσει κιόλας και σε ένα κρεσέντο επίθεσης, που θα ακυρώσει όμως, με την συμπεριφορά της, το όποιο δίκιο της.

Αντιδράσεις σπασμωδικές έως ανεξέλεγκτες  και από τους τρεις. Ακόμη και ενάντια θα σταθούν, στον καλλιτεχνικό χώρο που θέλουν να ανήκουν. Εκρήξεις θυμού ανεξέλεγκτες, αναίτιες αλληλοκατηγορίες, αυθάδικες συμπεριφορές στην προσπάθεια, να επιβάλει, ο καθένας ξεχωριστά στους άλλους, την αμετακίνητη θέση του. Και με την παράσταση που σχεδιάζουν… τι θα γίνει…

Το έργο, επί της ουσίας είναι μια αντανάκλαση του κόσμου μας. Και της έντονής παραπληροφόρησης που κυριαρχεί. Και όλα αυτά ενάντια στην ευπρέπεια.

Όσο για την παράσταση που παρακολουθήσαμε στο Θέατρο ‘’Αθηνών’’, υπό τις σκηνοθετικές οδηγίες του Μανώλη Δούνια,  εκτός του ότι τιτλοφορείται ‘’CANCEL’’(ματαίωση – ακύρωση, αν και πρόκειται για το ‘’Ulster American’ ’και βρίσκω τον τίτλο αυτόν, άκρως ευρηματικό, μιας και η ίδια αυτή μικρή λέξη συμπεριλαμβάνει όλη την δομή του έργου, (όλα θα ακυρωθούν, όλοι θα ματαιωθούν) και να επισημάνω ότι το cancel είναι πιο κατανοητό από το Ulster (που είναι η ονομασία μιας επαρχίας που βρίσκεται στα βόρεια της Ιρλανδίας και έχει ως λέξη ποικίλες προφορές), αποτέλεσαν ευφρόσυνη έκπληξη… οι ερμηνείες!

Κατά κάποιόν τρόπο το περιμέναμε. Καταξιωμένοι και οι τρεις ερμηνευτές, στον θεατρικό χώρο. Με εξαιρετικά δείγματα υποκριτικής στην πορεία τους. Μερικές φορές όμως δεν αρκεί η καταξίωση. Έχουμε δει πρωταγωνίστριες/ στές, να είναι έως και μέτριοι. Στην αναφερόμενη παράσταση υπήρξε, υποκριτική συνοχή, χημεία μεταξύ τους, απόλυτη απεύθυνση, πλήρης αποδοτική υποκριτική. Το ζητούμενο επετεύχθη. Το ‘’ υποκρίνομαι’’, το ‘’ερμηνεύω’’ βρίσκεται στην κατανόηση του γιατί, του πως, του πότε, που απορρέουν από το θεατρικό κείμενο, από την απλότητα της ερμηνείας, την αποπομπή της υποκριτικής υπερβολής, ειδικά σε έργο που είναι μαύρη κωμωδία, όπως το ‘’CANCEL’’. Άγρια σατυρικό, χαοτικό ως προς τις ανθρώπινές αντιδράσεις, την προβολή της  καυστικής γελοιότητας των ανθρώπινων συμπεριφορών, της μη αποδοχής της υπαρκτής αλήθειας… Εδώ λοιπόν, έρχονται να επιβληθούν οι συγκροτημένες ερμηνείες και μέσω, βεβαίως μιας ικανής σκηνοθεσίας. Γιατί το ανεβαίνω στη σκηνή, δεν είναι, προβάλλω το όποιο θεατρικό μου ταλέντο και τη γνώση μου, του ΄΄υποκρίνεσται’’. Ανεβαίνω στη σκηνή, για να υποδυθώ κάποιον/κάποια άλλον/άλλη από αυτό που είμαι.

Και.. αυτό απολαύσαμε στην συγκεκριμένη παράσταση.

Τον Αιμίλιο Χειλάκη, την Αθηνά Μαξίμου και τον Θανάση Κουρλαμπά, σε αποδοτικότατες, μέσω της απλότητας, συγκροτημένες  ερμηνείες, του καίριου ‘’ενδύθηκα τον ρόλο’’, του, δεν προσποιούμαι αλλά ζω και επιβάλλω υποκριτικά τον χαρακτήρα που καλούμαι να ερμηνεύσω.

Τρεις σημαντικοί ηθοποιοί του Θεάτρου μας. Μια σκηνοθεσία συνεπής. Μελετημένη στην λεπτομέρεια και ευρηματική. Σε ένα έργο δύσκολο λόγω των αναφορών του, των ποικίλων μηνυμάτων του, του μαύρου χιούμορ του, ένα έργο αποκαλυπτικό και βίαιο. Που η εξέλιξη του βασίζεται, όχι τόσο στην δράση, αλλά στην εξελισσόμενη αντίδραση, στην υποβόσκουσα απειλή της αποκάλυψης των  ανθρώπινων χαρακτηριστικών που ιστορικά αποδεδειγμένο, κατέστρεψαν την ισονομία, τις ισορροπίες, την δίκαιη κατανομή, την αξιοπρέπεια.

Μια παράσταση που μέσω της προκλητικής κωμικότητας, προβάλει την τραγικότητα του ‘’είναι και του φαίνεσται’’, των σπασμωδικών αντιδράσεων, των επιπόλαιων επιθέσεων κατά προσώπων, πόσο μάλλον ιδεών.

Και όλα αυτά υπάρχουν και ζωντανεύουν, μέσω των ικανών συντελεστών της παράστασης ‘’ CANCEL’’, στο Θέατρο ‘’Αθηνών’’.

  Ταυτότητα παράστασης:

• Μετάφραση – Σκηνοθεσία: Μανώλης Δούνιας
• Σκηνικά: Δημήτρης Πολυχρονιάδης
• Κοστούμια: Έλενα Σκουλά
• Φωτισμοί: Αλέκος Αναστασίου
• Βοηθός Σκηνοθέτη: Θάνος Χατζόπουλος
• Φωτογραφίες -Artwork: Gridfox
• Πρωταγωνιστούν οι Αιμίλιος Χειλάκης, Αθηνά Μαξίμου και Θανάσης Κουρλαμπάς
• Παραγωγή: Θεατρικές επιχειρήσεις Κάρολου Παυλάκης
• Επικοινωνία –Γραφείο τύπου: Μαρκέλλα Καζαμία

Τετάρτη & Κυριακή: 19:00 | Πέμπτη: 20:00 | Παρασκευή: 21:00 & 12:00 (μεταμεσονύκτια) | Σάββατο: 18:00 (λαϊκή απογευματινή) & 21:00

Τοποθεσία:

Θέατρο Αθηνών, Βουκουρεστίου 10, Κολωνάκι, Αθήνα

Προπώληση εισιτηρίων: https://www.ticketmaster.gr/cancel_sen_2007333.html