Οι καταστροφικές πυρκαγιές στη Γαλλία αναδεικνύουν τον ρόλο, αλλά και τα όρια του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας. Σχέδια για νέο στόλο εναέριων μέσων

Η Γαλλία υποτίθεται ότι είναι καλά προετοιμασμένη για τις πυρκαγιές του καλοκαιριού. Διαθέτει δώδεκα πυροσβεστικά αεροσκάφη Canadair και άλλα οκτώ τύπου Dash, ενώ νοικιάζει επιπλέον αεροσκάφη και ελικόπτερα όταν αυτό κριθεί απαραίτητο. Ωστόσο, αυτές τις ημέρες τα εναέρια μέσα δεν επαρκούν, καθώς τα πύρινα μέτωπα πληθαίνουν.

Η όλο και πιο έντονη ξηρασία των τελευταίων εβδομάδων, καθώς και τα διαδοχικά κύματα καύσωνα με θερμοκρασίες άνω των 40 βαθμών Κελσίου δυσχεραίνουν τις προσπάθειες κατάσβεσης στη Γαλλία. Η πυρκαγιά στην περιοχή του Μπορντώ, στις ακτές του Ατλαντικού, έχει ήδη καταστρέψει πάνω από 420.000 στρέμματα δάσους και πυκνής βλάστησης. Την ίδια στιγμή μαίνονται και άλλες πυρκαγιές στις νότιες και νοτιοανατολικές περιοχές της χώρας.

Την κρισιμότητα της κατάστασης δείχνει και η απόφαση της γαλλικής κυβέρνησης να ρίξει στη μάχη με τις φλόγες, για πρώτη φορά, το τεράστιο μεταγωγικό αεροσκάφος Α400Μ της πολεμικής αεροπορίας, που μπορεί να μεταφέρει έως και 20 τόνους νερού ή επιβραδυντικού υγρού, ποσότητα υπερ-τριπλάσια από εκείνη που μεταφέρει ένα Canadair. Ωστόσο, όλα αυτά φαίνεται ότι δεν αρκούν, γι’ αυτό ο Γάλλος πρόεδρος Εμμανουέλ Μακρόν αποφάσισε να ζητήσει τη συνδρομή του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας (Civil Protection Mechanism, CPM).

Σε ετοιμότητα 24 ώρες το 24ωρο

Πρόκειται για ένα είδος «Ευρωπαϊκής Πυροσβεστικής» με τη συμμετοχή 37 χωρών και ένα συντονιστικό κέντρο στις Βρυξέλλες, το οποίο παραμένει σε διαρκή ετοιμότητα, ημέρα και νύχτα. Σε περίπτωση που μία χώρα καταθέσει αίτημα συνδρομής, το συντονιστικό κέντρο ενεργοποιείται και εξετάζει ποιες χώρες μπορούν να παράσχουν βοήθεια τη συγκεκριμένη στιγμή.

Το μέτωπο της πυρόσβεσης στη μεγάλη πυρκαγιά του Μπορντώ ενισχύουν αεροσκάφη και ελικόπτερα από την Πορτογαλία, τη Γερμανία, την Κροατία, την Τσεχία, τη Σουηδία, τη Σλοβακία και την Τουρκία.

Την ίδια στιγμή, πυροσβεστικά αεροσκάφη από την Ελλάδα, την Ιταλία και την Τουρκία δραστηριοποιούνται στα πύρινα μέτωπα της Ισπανίας. Αυτό σημαίνει ότι μόνο σε αυτές τις δύο χώρες έχουν σπεύσει ήδη τα 13 από τα συνολικά 22 πυροσβεστικά αεροσκάφη και ελικόπτερα που διαθέτει ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τα διαθέσιμα μέσα δεν επαρκούν για να αντιμετωπιστούν όλες οι πυρκαγιές του καλοκαιριού.

Το πρόγραμμα rescEU

Ο μηχανισμός είχε συσταθεί το 2001 και έκτοτε επεκτείνεται διαρκώς. Από το 2019, η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει και το rescEU, ένα επιπλέον εργαλείο για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών. Πρόκειται για ένα απόθεμα κοινών πόρων (πυροσβεστικά αεροσκάφη, ιατρικά εφόδια, ηλεκτρογεννήτριες, ειδικός εξοπλισμός για την περίπτωση πυρηνικού ατυχήματος ή διαρροής χημικών ουσιών), στο οποίο συνεισφέρουν όχι μόνο τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ, αλλά και τρίτες χώρες, όπως η Νορβηγία, η Τουρκία και οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων.

Για το φετινό καλοκαίρι 777 πυροσβέστες από 14 χώρες έχουν ήδη εγκατασταθεί για προληπτικούς λόγους σε περιοχές υψηλού κινδύνου στη Γαλλία, την Ισπανία, την Πορτογαλία, την Ιταλία, την Ελλάδα και την Κύπρο. Τα διαθέσιμα εναέρια μέσα βρίσκονται διάσπαρτα σε 12 χώρες και συντονίζονται ανά πάσα στιγμή από τις Βρυξέλλες. Επιπλέον, το έργο της πυρόσβεσης υποστηρίζουν οι δορυφορικές λήψεις του ευρωπαϊκού προγράμματος Copernicus.

Ωστόσο, η ευρωπαϊκή αρχή της αλληλεγγύης φτάνει στα όριά της όταν περισσότερες χώρες αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα ακραίους κινδύνους, κάτι που συμβαίνει όλο και πιο συχνά λόγω της κλιματικής αλλαγής. Σε αυτή την περίπτωση, κάθε κυβέρνηση αναγκάζεται να ζυγίσει τα πράγματα για να αποφασίσει πόσα εναέρια μέσα μπορεί να αποστείλει σε άλλες χώρες, χωρίς να εξασθενεί τις απαραίτητες υποδομές εντός συνόρων.

Αυτό το καλοκαίρι η Κομισιόν εκτιμά ότι η αντιπυρική περίοδος θα είναι ασυνήθιστα μεγάλη, γι’ αυτό ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας έχει ενεργοποιηθεί, για πρώτη φορά, στις αρχές Απριλίου και θα παραμείνει σε εγρήγορση ως τις αρχές Νοεμβρίου.

Προσεχώς «εναέριος στόλος» της EE

Παράλληλα, η ΕΕ επενδύει 600 εκατομμύρια ευρώ σε έναν εναέριο στόλο που θα χρηματοδοτείται αποκλειστικά με κοινοτικούς πόρους, στο πλαίσιο του rescEU. Ο σχεδιασμός προβλέπει 12 αεροσκάφη, που θα εγκατασταθούν σε Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία, Κροατία και Ελλάδα. Θα υπάγονται στην εκάστοτε εθνική διοίκηση, η οποία θα αποφασίζει από κοινού με τις Βρυξέλλες για τη δραστηριοποίησή τους.

Αυτή θα είναι μία πραγματική «Ευρωπαϊκή Πυροσβεστική», η οποία θα εξοικονομεί πολύτιμο χρόνο και θα μειώνει τον φόρτο εργασίας των εθνικών συντονιστικών κέντρων. Όλα αυτά ωστόσο, εκτιμά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δεν θα μπορούν να αντισταθμίσουν την έλλειψη ενός ολοκληρωμένου συστήματος πρόληψης των δασικών πυρκαγιών, το οποίο θα πρέπει να περιλαμβάνει μία σειρά στοχευμένων μέτρων. Από τη δημιουργία αντιπυρηνικών ζωνών μέχρι την αυστηροποίηση των όρων δόμησης σε περιοχές υψηλού κινδύνου…

Πηγή: DW