Αν θελήσουμε να ξεκινήσουμε με αλήθειες, θα πρέπει να παραδεχτούμε πως η βία στην εποχή μας είναι μια συλλογική αλήθεια και η έμφυλη βία ειδικά είναι κάτι σαν το κοινωνικό μας τραύμα.

Κάθε μέρα και μια εκδήλωση βίας εναντίον μιας γυναίκας, ακόμα και σε χώρους που υπάρχουν για να τις προστατεύουν. Δεν είμαι εγώ εκείνη που αυτή τη συγκεκριμένη στιγμή θα προσπαθήσω να επιρρίψω ευθύνες σε όλους όσοι πιθανότατα τις έχουν υπηρεσιακά. Όμως δεν μπορώ να κλείνω τα μάτια μου ακόμα και σήμερα στη θέση της γυναίκας όχι στη σύγχρονη κοινωνία, αλλά στα σύγχρονα μυαλά μας.

Ακόμα και σήμερα, όταν κάποιος θέλει να εξυμνήσει μια καθαρή συμπεριφορά, τη χαρακτηρίζει ως «αντρίκια». Όταν θέλουμε να χαρακτηρίσουμε μια γυναίκα ως δυνατή, τη λέμε «αντράκι» ή «παλληκάρι», θεωρώντας πάντα ότι κάτι τέτοιο είναι φιλοφρόνηση και εύσημο και όταν θέλουμε να προκαλέσουμε κάποιον να τηρήσει τον λόγο του, του λέμε συνήθως «να τηρήσει τα παντελόνια που φοράει».

Στην αντίπερα όχθη θεωρείται πάντα προσβολή οτιδήποτε έχει γυναικεία απόχρωση, είτε σε επίπεδο συμπεριφοράς, είτε σε επίπεδο συναισθήματος.

Και αυτά όλα τα κάνουμε εμείς με τα ίδια μας τα παιδιά.

Μπορεί κάποιος να αρνηθεί τα στερεότυπα αυτά που μας δηλητηριάζουν χρόνια ή μπορεί κάποιος να αρνηθεί ότι αυτού του είδους η στερεοτυπική αντίληψη περί φύλου εκκολάπτει τα φαινόμενα έμφυλης βίας που ακόμα και σήμερα εμφανίζονται με την κάθε ευκαιρία και κάθε φορά μας αφήνουν με το στόμα ανοιχτό;

Συνεχίζουμε να μεγαλώνουμε τα παιδιά μας με τη νοοτροπία ότι το να είναι ένα κορίτσι αγοροκόριτσο είναι παράσημο, ενώ το να είναι ένα αγόρι θηλυπρεπές είναι κατάρα.

Θα μπορούσε ο αθλητισμός να αποτελέσει εξαίρεση σε αυτή τη γενικευμένη νοοτροπία; Δύσκολα, αν και θα έπρεπε, αφού ο αθλητισμός είναι ένα τεράστιο κοινωνικό φαινόμενο και άρα κομμάτι της κοινωνίας μας. Ακόμα και μέσα στις τάξεις του αθλητισμού, έστω και μετά από πολλά χρόνια προσπαθειών και κατακτήσεων, φτάσαμε στο σημείο να θεωρούμε απόλυτα λογικό σε κάθε άθλημα να μπορούν να συμμετέχουν οι γυναίκες, ακόμα και στα πιο ανδροπρεπή, αλλά ακόμα συζητάμε για το αν μπορούν τα αγόρια να κάνουν ρυθμική γυμναστική ή συγχρονισμένη κολύμβηση. Και αυτό έχει να κάνει απόλυτα με την άποψη που έχουμε για το γυναικείο φύλο. Μια αντίληψη που καλλιεργείται χρόνια και μεταλαμπαδεύεται σε κάθε νέα γενιά ακόμα, πως η εξέλιξη μιας γυναίκας σε άντρα, ως προς τα επαγγελματικά κυρίως χαρακτηριστικά, θεωρείται αναβάθμιση, ενώ η εξέλιξη ενός άντρα σε γυναίκα θεωρείται υποβάθμιση.

Και όλα αυτά έχουν να κάνουν κυρίως με την αντίληψη για την πραγματική αξία της γυναίκας που παραμένει χαμηλή στο κοινωνικό υποσυνείδητο.

Ακόμα ψάχνουμε για την πρώτη Πρόεδρο γυναίκα στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Ακόμα θεωρείται είδηση η κάθε κατάληψη θέσης ευθύνης και εξουσίας από γυναίκες ανά τον κόσμο. Ακόμα το 99% του παγκόσμιου real estate ελέγχεται από άντρες, που σημαίνει από ανθρώπους που ελέγχουν την παγκόσμια οικονομία και μοιράζουν το χρήμα. Ακόμα πρέπει στις εκλογικές μας αναμετρήσεις να λαμβάνουμε υπόψη μας την περίφημη ποσόστωση προκειμένου να διασφαλίσουμε ένα μίνιμουμ ποσοστό συμμετοχής των γυναικών.

Θα πρέπει άραγε να ψάξουμε αλλού τις αιτίες για το γεγονός ότι ακόμα και σήμερα οι γυναίκες αμείβονται με λιγότερα χρήματα σε σχέση με τους άντρες για δουλειές ίδιας αξίας και ποιότητας; Όχι σε κάποια εξωτική χώρα της Αφρικής ή της Λατινικής Αμερικής αλλά ακόμα και στη Μεγάλη Βρετανία και τον υπόλοιπο δυτικό κόσμο.

Δυστυχώς συνεχίζουμε στις κοινωνίες μας να αντιλαμβανόμαστε την επιθυμία ενός άντρα ως διαταγή, ενός της γυναίκας ως απαίτηση. Ο άντρας είναι κατηγορηματικός, η γυναίκα επιθετική. Ο απαιτητικός άντρας δείχνει ηγεσία, η αντίστοιχη γυναίκα υστερία. Ένας άντρας έχει δεσμευτεί στον στόχο του. Η γυναίκα είναι εμμονική, στην καλύτερη περίπτωση.

Δεν μπορούμε να δείχνουμε έκπληξη στα φαινόμενα βίας που ξεσκεπάζονται απέναντι σε γυναίκες, ή νεαρά κορίτσια από άντρες που βρίσκονται σε θέση εξουσίας συνήθως ή ακόμα και όχι, όταν ακόμα στις δικαστικές αίθουσες που εξετάζονται περιπτώσεις βιασμών, ακούγονται ερωτήσεις του τύπου, τι φορούσε το θύμα, τι έκανε, πως κινήθηκε, τι είπε, πως το είπε, μήπως προκάλεσε, μήπως τα ήθελε, μήπως της άξιζε γιατί έπαιξε με την αρρενωπότητα κάποιου, που τείνουμε να θεωρούμε πάντα ως κάτι καλό, ακόμα κι όταν κινδυνεύει να έχει διαπράξει ποινικό αδίκημα.

Έχουμε πολύ δρόμο μπροστά μας να διανύσουμε για να φτάσουμε στο σημείο να μιλάμε για πραγματική ισότητα των φύλων, για πραγματική ισότητα των ανθρώπων, για πραγματικό σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Αν έχουμε ένα όπλο στα χέρια μας αυτή τη στιγμή, είτε είμαστε στη θέση του θύματος ή στη θέση του παρατηρητή, αυτό είναι το σπάσιμο της σιωπής μας. Και αυτό είναι το ίδιο αποτελεσματικό και για την αντιμετώπιση του bullying στα σχολεία μας. Ο θύτης δεν μιλάει γιατί ξέρει ότι κάνει κάτι κακό και προσπαθεί να το καλύψει, ενώ το θύμα δεν μιλάει, γιατί φοβάται και γιατί ντρέπεται. Και αν ο φόβος είναι το πιο λογικό συναίσθημα μπροστά στον παραλογισμό της βίας που υφίσταται κάθε άνθρωπος, πρέπει να δουλέψουμε όλοι μαζί ώστε να εξατμιστεί το αίσθημα της ντροπής και το στίγμα που κουβαλάει το θύμα. Το οποίο δεν φταίει γιατί προκάλεσε. Δεν φταίει γιατί φοβήθηκε. Δεν φταίει γιατί κρύφτηκε. Δεν φταίει γιατί γεννήθηκε διαφορετικό. Δεν φταίει γιατί ήταν απλά ο εαυτός του. Δεν φταίει γιατί ανήκει σε όποιο φύλο εκείνο του δόθηκε ή σε όποιο το ίδιο αποφάσισε ότι ανήκει. Αν όλοι μας μιλούσαμε για αυτό που συμβαίνει σε μας και μας πονάει. Αν όλοι μας μιλούσαμε για αυτό που συμβαίνει στον διπλανό μας και πονάει εκείνον. Αν οι κάτοικοι ενός χωριού μιλούσαν για αυτό το κακό που συνέβαινε στο απομονωμένο τους γεωγραφικό περιβάλλον. Αν οι ένοικοι μιας πολυκατοικίας μιλούσαν για αυτό το αγριευτικό που συμβαίνει στο διπλανό τους διαμέρισμα. Αν οι μανάδες μιλούσαν για τα αποτρόπαια που κάποιοι πατεράδες έκαναν στα παιδιά τους ή αντίστοιχα οι πατεράδες για τις μητέρες που ξέφευγαν. Αν, αν, αν… μόνο τότε θα κάναμε το πρώτο βήμα για να κάνουμε τον κόσμο μας ένα καλύτερο μέρος για όλους.

Η Δικαιοσύνη είναι αρμόδια να εξετάσει, να κρίνει, να αποφασίσει. Αυτό δεν είναι δική μας δουλειά. Δική μας δουλειά είναι να τη βοηθάμε στο έργο της, προσφέροντας στοιχεία και πάνω απ’ όλα να τη ξεκουράσουμε, δημιουργώντας κοινωνίες ευτυχισμένων ανθρώπων που δεν θα την έχουν ανάγκη στις σχέσεις τους.

Γι’ αυτό και σας παρακαλώ, σε κάθε ευκαιρία, όπως και στις επικείμενες εκλογές για το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο, δώστε φωνή και δύναμη και σε κάποιες γυναίκες, όχι γιατί είναι γυναίκες, αλλά γιατί είναι ικανοί πολίτες, που τυχαίνει να είναι γυναίκες.

Άννα Βερούλη: Υποψήφια Ευρωβουλευτής ΠΑΣΟΚ