Του Βασίλη Κορκίδη*

Τα οικονομικά στοιχεία των επιχειρήσεων μας δείχνουν τα θετικά και αρνητικά της ελληνικής αγοράς, καθώς και τους κλάδους που καλώς αισιοδοξούν και αυτούς που δικαιολογημένα ανησυχούν. Τα συνολικά έσοδα των εταιριών στην Ελλάδα το 2021 έφτασαν τα 332,43 δις ευρώ, ξεπερνώντας τα 316,91 δις ευρώ που είχαν συγκεντρωθεί πριν από την πανδημία το 2019. Η μεταποίηση είχε τις καλύτερες επιδόσεις, φτάνοντας τα 71,66 δις ευρώ, έναντι 63,07 δις ευρώ το 2019. Η ελληνική μεταποίηση είναι η ευχάριστη έκπληξη των οικονομικών δραστηριοτήτων, αφού ξεπέρασε τα προ-πανδημικά έσοδα το 2021 παρά τις προκλήσεις της πανδημίας και τα προβλήματα της εφοδιαστικής αλυσίδας. Στη μεταποίηση και τον βιομηχανικό κλάδο που κατέγραψε άνοδο ρεκόρ 22,9% οφείλεται ως επί το πλείστον η υποχώρηση της ανεργίας στο 12,8% υποχώρησε η ανεργία σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ από 13,4% με τον αριθμό των ατόμων με θέσεις εργασίας αυξήθηκε κατά 4,9% σε 4.075.080.

Στο εμπόριο το γενικό σύνολο του Δείκτη Λιανικής της ΕΛΣΤΑΤ, που βεβαίως περιλαμβάνει τις επιχειρήσεις των μεγάλων κλάδων, οχημάτων, τροφίμων και καυσίμων, οι οποίες με τις διακυμάνσεις και το μέγεθος του τζίρου τους επηρεάζουν θετικά ή αρνητικά τα αποτελέσματα, δείχνει άνοδο πωλήσεων 5,11%. Εάν όμως δούμε τον δείκτη λιανικής, που αναφέρεται στα στοιχεία πωλήσεων λιανικής, χωρίς τους συγκεκριμένους κλάδους τροφίμων, οχημάτων και καυσίμων, διαπιστώνεται μια μείωση πωλήσεων τουλάχιστον 2,2% με διαρκή αρνητική πορεία όλο τον φετινό χειμώνα 2021-22, σε σύγκριση με τον προπέρυσινο του 2019-20.

«Παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα δεν προμηθεύεται φυσικό αέριο από την Ουκρανία, η γεωπολιτική αναταραχή στη «γειτονιά μας» με σοβαρές επιπτώσεις στην τροφοδοσία ενέργειας θα έχει μεγάλες επιβαρύνσεις στις οικονομίες των χωρών-μελών της ΕΕ»

Οι αεροπορικές και ναυτιλιακές εταιρείες ενισχύουν τα δρομολόγιά πτήσεων και κρουαζιέρων για την Ελλάδα αυτό το καλοκαίρι, με τις κρατήσεις για διακοπές ήδη να ξεπερνούν τα προ πανδημίας επίπεδα. Υπάρχουν μάλιστα σοβαρές ενδείξεις ότι η Ελλάδα θα έχει μια σταθερή τουριστική σεζόν με τους ελληνικούς προορισμούς να είναι ανάμεσα στις πέντε κορυφαίες προτιμήσεις σε ιστότοπους online κρατήσεων και αυξημένες προκρατήσεις από βασικές αγορές όπως το Ηνωμένο Βασίλειο. Οι προκρατήσεις τον Ιανουάριο ήταν αυξημένες κατά 30% σε σύγκριση με το υψηλό επίπεδο του 2019.

Παρά ταύτα η κίνηση του Ιανουαρίου μειώθηκε στις 371.090 αφίξεις σε σύγκριση με το προπανδημικό επίπεδο των 628.084 τον Ιανουάριο του 2020 στα 14 περιφερειακά αεροδρόμια της χώρας. Ωστόσο, αυξήθηκε κατά 240% από τα επίπεδα του 2021, ενώ η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας ανέφερε αύξηση 223,6% στις αφίξεις στα ελληνικά αεροδρόμια σε σύγκριση με τον Ιανουάριο του 2021. Ωστόσο, οι αφίξεις ήταν 41,5% χαμηλότερες από τον Ιανουάριο του 2020.

«Οι τουριστικές εταιρίες και οι εταιρίες κρουαζιέρας αυξάνουν τις προγραμματισμένες αφίξεις στην Ελλάδα για την ερχόμενη σεζόν, με αυξήσεις μεταξύ 20% και 189% να αναμένονται σε γενικές γραμμές σε σύγκριση με τα επίπεδα πριν από την πανδημία του 2019»

Οι τουριστικές εταιρίες και οι εταιρίες κρουαζιέρας αυξάνουν τις προγραμματισμένες αφίξεις στην Ελλάδα για την ερχόμενη σεζόν, με αυξήσεις μεταξύ 20% και 189% να αναμένονται σε γενικές γραμμές σε σύγκριση με τα επίπεδα πριν από την πανδημία του 2019. Από τις 752 προγραμματισμένες αφίξεις κρουαζιέρας στον Πειραιά το 2022, οι 575 θα είναι με «homeport» το μεγάλο λιμάνι και ο συνολικός αριθμός αυξάνεται κατά 21% από τις 622 αφίξεις το 2019. Το Ηράκλειο αναμένει 242 αφίξεις, από 202, ενώ η Κέρκυρα έχει ήδη προγραμματισμένες 489, έναντι 416 το 2019.

Αναφορικά με τη διακίνηση εμπορευμάτων και την αύξηση των εξαγωγών σε επίπεδο ρεκόρ το 2021 αξίας 40 δις ευρώ η COSCO ανέφερε αύξηση 6,4% στην κίνηση εμπορευματοκιβωτίων στον λιμένα του Πειραιά από 363,7 χιλιάδες TEU τον Ιανουάριο του 2021 σε 386,8 χιλιάδες TEU τον Ιανουάριο του 2022. Άλμα 23,6% σημείωσε ο δείκτης τιμών εισαγωγών σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ. Δεδομένου όμως ότι οι τιμές των πρώτων υλών συχνά χρειάζονται μήνες για να επηρεάσουν τις τιμές λιανικής, η Ελλάδα θα μπορούσε να βλέπει μήνες υψηλού πληθωρισμού στο μέλλον, που σημείωσε ρεκόρ 25ετίας 6,2% τον Ιανουάριο με άλμα σχεδόν 155% στο φυσικό αέριο, 56,7% στην ηλεκτρική ενέργεια και 36% στο πετρέλαιο θέρμανσης.

«Η αβεβαιότητα που δημιουργείται – από την επίθεση της Ρωσίας στην Ουκρανία – θα επηρεάσει τις ναυτιλιακές αγορές καθώς οι ροές αργού πετρελαίου, φυσικού αερίου/LNG, άνθρακα και σιτηρών θα διαταραχθούν»

Εάν επίσης εξετάσουμε οικονομικά στοιχεία, θα διαπιστώσουμε το ειδικό βάρος στις οικονομικές σχέσεις της Ευρώπης με τη Ρωσία, αλλά και τον ρόλο της Ουκρανίας στο διεθνές εμπόριο. Τα στοιχεία της Eurostat εντυπωσιάζουν καθώς η Ρωσία κάλυψε το 46,8% των εισαγωγών φυσικού αερίου στην Ευρώπη κατά το πρώτο εξάμηνο του περασμένου έτους, ενώ στο «ευρωπαϊκό» πετρέλαιο το μερίδιο της Ρωσίας ήταν 24,7%. Η Ρωσία είναι επίσης ο κορυφαίος προμηθευτής άνθρακα της Γηραιάς Ηπείρου με ποσοστό 49%, ενώ οι εξαγωγές σιταριού Ρωσίας και Ουκρανίας αντιστοιχούν στο ένα τέταρτο του παγκόσμιου εμπορίου.

Ανατροπές λοιπόν στις υφιστάμενες ισορροπίες στο θαλάσσιο εμπόριο θα επιφέρει η περαιτέρω κλιμάκωση της κρίσης στην Ουκρανία και η επιβολή κυρώσεων από την πλευρά της Δύσης στη Ρωσία. Η διεθνής ναυτιλία καταστρώνει τα σχέδια έκτακτης ανάγκης για να προσαρμοσθεί στα νέα δεδομένα, καθώς αλλάζουν όλα στα δρομολόγια και η ζήτηση πλοίων. Η αβεβαιότητα που δημιουργείται θα επηρεάσει τις ναυτιλιακές αγορές καθώς οι ροές αργού πετρελαίου, φυσικού αερίου/LNG, άνθρακα και σιτηρών θα διαταραχθούν.

Παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα δεν προμηθεύεται φυσικό αέριο από την Ουκρανία, η γεωπολιτική αναταραχή στη «γειτονιά μας» με σοβαρές επιπτώσεις στην τροφοδοσία ενέργειας θα έχει μεγάλες επιβαρύνσεις στις οικονομίες των χωρών-μελών της ΕΕ. Εάν μάλιστα δεν αποφευχθούν από τους Ευρωπαίους ηγέτες τα διαχυτικά αποτελέσματα από τα αντίμετρα της Ρωσίας στις κυρώσεις της Δύσης, με εναλλακτικό σχέδιο επαρκούς τροφοδοσίας φυσικού αερίου, τότε οι εκτιμήσεις υψηλού κόστους ενέργειας σε ευρωπαϊκά νοικοκυριά και επιχειρήσεις θα είναι μεσοπρόθεσμα δυσοίωνες.

*Βασίλης Κορκίδης, Πρόεδρος ΕΒΕΠ