Στο Θέατρο Οδού Κυκλάδων «Λευτέρης Βογιατζής»

του Γιάννη Γαβρίλη

Επιδίωξα φέτος (πέρσι δεν μπόρεσα…) να δω την παράσταση, την θεατρική μεταφορά, την διασκευή για το Θέατρο, (που είχα ακούσει τόσα για αυτήν) του κορυφαίου βιβλίου του Άλφρεντ Ντέμπλιν  ”Berlin Alexanderplatz” που εκδόθηκε το 1929 σε μια μεταιχμιακή περίοδο για την Γερμανία όπου κατεστραμμένη πια μετά τον Α! Παγκόσμιο Πόλεμο και πληρώνοντας βαρύ τίμημα μετά την ήττα της προσπαθεί να ορθοποδήσει.  Με έναν λαό που τον θερίζει η πείνα και η ανεργία και με το κραχ του’ 29, με μια επιβαλλόμενη από τους νικητές της υποτιθέμενη Δημοκρατία, την ”Δημοκρατία της Βαϊμάρης ” και το ανατέλλων Ναζιστικό Κόμμα να ισχυροποιείται. Σε ένα Βερολίνο ερειπίων όπου άνθρωποι του πνεύματος  έχουν αρχίσει να δημιουργούν την ”νέα διανόηση” σε αντίθεση με τον απλό λαό που προτίμησε τις εφήμερες απολαύσεις, ξορκίζοντας την απελπισία που βιώνει με αμφιβόλου ποιότητας  και ενίοτε επικίνδυνες διασκεδάσεις. Καταγράφοντας όλο αυτό το πλαίσιο και τις κοινωνικές, πολιτικές και πολιτιστικές τάσεις της εποχής, ο Ντέμπλιν δημιουργεί ένα λογοτεχνικό αριστούργημα.

Τολμηροί δημιουργοί της κινηματογραφικής Τέχνης, το προσέγγισαν και δημιούργησαν ενδιαφέρουσες ταινίες, όπως αυτή του Phil Jutzi 1931, πόσο μάλλον αυτή η μνημειώδης παράγωγη 14 επεισοδίων και διάρκειας 15 ωρών του Ράινερ Βέρνερ Φασμπίντερ. Αναφέρω και την ταινία του 2020 που είναι εμπνευσμένη από το προφητικό αυτό μυθιστόρημα του Ντέμπλιν. Προφητικό γιατί στο τέλος του, εμμέσως πλην σαφώς, αναφέρεται στην άνοδο του Γ! Ράιχ και τα δεινά που επέφερε, όπως και τον καταστροφικό Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Κάθε άλλο παρά εύκολο είναι να διαβάσει κανείς αυτό το μυθιστόρημα του Ντέμπλιν 512 σελίδων αν δεν γνωρίζει, αν δεν έχει διαβάσει και το προηγούμενο φιλοσοφικό πόνημα του ”Ο Κόσμος μας είναι ο κόσμος δυο Θέων”, όπου αναφέρεται στο δίπολο της Δημιουργίας και της Διάλυσης του κόσμου μας. Ο αναγνώστης επίσης θα πρέπει να ξέρει γιατί ο Ντέμπλιν τοποθετεί όλη την δράση στην κεντρική  πλατεία του Βερολίνου, την ”Αλεξαντερπλατς”. Γιατί αυτή η πλατεία είναι σημείο αναφοράς. Από εκεί περνάγανε (και περνάνε) χιλιάδες Βερολινέζοι καθημερινά και σε αυτή την πλατεία τίποτα δεν είναι όπως φαίνονται. Από την μια η Διανόηση και από την άλλη ο Υπόκοσμος σε μια παράλληλη δράση, σε έναν αγώνα επικράτησης.

Ναι, μπορεί να μην εύκολη η ανάγνωση του βιβλίου, είναι όμως κάτι περισσότερο από απαραίτητο, να παρακολουθήσετε την παράσταση που έχει ανέβει (για δεύτερη χρονιά) στο Θέατρο της οδού Κυκλάδων-Λευτέρης Βογιατζής, σε αυτό το μικρό αλλά γεμάτο ενέργεια θέατρο της Οδού Κυκλάδων όπου αισθάνεσαι ότι από κάπου σε κρυφοκοιτάζει ο Βογιατζής.

Εκεί επιτελείται κυριολεκτικά ένας θεατρικός άθλος. Η παράσταση είναι διάρκειας δυόμιση ωρών και έχει σκηνοθετηθεί από τον Στάθη Λιβαθινό που μαζί με την Έλσα Αδριανού και τους ηθοποιούς, έκαναν και την απαραίτητη διασκευή-προσαρμογή σε θεατρικό έργο. Μια παράσταση με ενέργεια, πιστή (όσο αυτό ήταν δυνατόν λαμβάνοντας υπόψη το εκτενέστατο του μυθιστορήματος ώστε η παράσταση να κρατηθεί σε ικανά χρονικά πλαίσια ) στο κείμενο του Ντέμπλιν, και… (όπως έχει, πει ο κ. Λιβαθινός σκοπός τους ήταν η παράσταση να είναι η πρωτότυπη θεατρική  ανάγνωση του μυθιστορήματος και να μην είναι  επηρεασμένη από την ταινία-σειρά του Φασμπίντερ). Με εναλλασσόμενες με κινηματογραφική ταχύτητα σκηνές, με τους ηθοποιούς να ερμηνεύουν διαφορετικούς ρόλους που όμως λόγω της σωστής σκηνοθετικής ματιάς, μπορεί και να μην τους αναγνωρίσεις, σε ένα σκηνικό τόσο ταιριαστό με την ιδιαίτερη σκηνή του Θεάτρου αυτού, ένα σκηνικό διάλυσης (της Ελένης Μανωλοπουλου όπως και τα κοστούμια που και αυτά αποδίδουν την ενδυματολογική τάση της εποχής του Μεσοπόλεμου), με την Μουσική και τα τραγούδια (του Μιχάλη Λατουσάκη με ευρηματικές συνθέσεις, αποτυπώνεται η Μουσική που δημιουργήθηκε από σημαντικούς σύνθετες γύρω στην δεκαετία του ’20 και πριν από αυτήν, σε στίχους του Άρη Τρουπάκη (που παράλληλα ερμηνεύει ιδανικά και το σύμβολο του απόλυτου κακοποιού , τον Ράινχολντ) και τους ατμοσφαιρικούς φωτισμούς του Αλέκου Αναστασίου.

Η ομάδα που έχει ακολουθήσει τον Στάθη Λιβαθινό και έχει συσταθεί από αυτόν, χρόνια τώρα, ξέρει πλέον πως να λειτουργήσει και να προβάλει υποκριτικά τις οδηγίες του αλλά κυρίως τον τρόπο που σκηνοθετεί. Ξέρει ο Γιώργος Δάμπασης πως να ερμηνεύσει με την υποκριτική του πειθώ, και την ένταση στις συναισθηματικές του εναλλαγές, τον κεντρικό ηρώα του έργου που όλα και όλοι περιστρέφονται γύρω από αυτόν. Τον Φραντς Μπίμπερκοπφ τον απελπιστικά μονό σε ένα περιβάλλον που ο ίδιος αγωνίζεται να απορρίψει, όμως για να μπορέσει να επιζήσει, του είναι αδύνατον να μην ενταχτεί. Αυτός. Που μόλις έχει αποφυλακιστεί, μετά την καταδίκη του για τον φόνο της συντρόφου του και απεγνωσμένα ψάχνει να βρει μια θέση έξω  από τον παράνομο κόσμο της πλατείας Αλεξαντερπλατς. Αδύναμος όμως και έρμαιο (εκούσιο ή ακούσιο λίγη σημασία έχει) των κοινωνικών και πολιτικών εξελίξεων που δεν έχει την ικανότητα να αντιληφθεί, (ή δεν θέλει;) θα ακολουθήσει την επιρροή που ασκεί επάνω του κυρίως, ο κακοποιός Ράινχολντ, που θα τον παρασύρει προς την παρανομία, θα τον τραυματίσει ανεπανόρθωτα σωματικά και ψυχικά, θα τον στοιχειώσει.

Εξαιρετικοί και με μοναδικές ερμηνείες, πάντα εντός του συνόλου, οι Δημήτρης Παπανικολάου που καταθέτει την υποκριτική του γνώση για μια φορά ακόμη, τους  Βασίλη Ανδρέου, Νίκο Καρδώνη, απολαυστικοί ως δίδυμο Εβραίων η το άλλο, των γιατρών,  αλλά και στους μεμονωμένους ρόλους που ερμηνεύουν, αποθεωτική η ερμηνεία της Μαρίας Σαββιδου και αυτή σε διαφορετικούς ρόλους, εντυπωσιακές ερμηνευτικά, οι κυρίες Τζωρτζίνα Δαλιάνη, Θεόβη Στύλλου και Πολυξένη Παπακωνσταντίνου  και οι κύριοι Στάθης Κόικας και Δημήτρης Φιλιππίδης με την υποκριτική τους δεινότητα, συμπληρώνουν επάξια την διανομή με τις ερμηνείες τους στους δευτερεύοντες ρόλους.

Η παράσταση είναι αποτέλεσμα μιας κοπιαστικής δουλειάς, μιας επί της ουσίας θεατρικής προβολής και ανάγνωσης του ογκωδέστατου και προφητικού για την εποχή που γράφτηκε, έργου του Άλφρεντ Ντέμπλιν, που σε απορροφά και οι δυόμιση ώρες διάρκεια της, κάθε άλλο παρά κουραστική είναι. Αντιθέτως ο θεατής ”εντάσσεται” στην εξέλιξη της δράσης με την ευρηματική  θεατρική της δομή και τις προσεγμένες μέχρι την τελευταία λέξη και κίνηση, ερμηνείες.

Παραστάσεις:

Τετάρτη 19:00
Πέμπτη 20:30
Παρασκευή 20:30
Σάββατο 21:00
Κυριακή 19:00

Θέατρο οδού Κυκλάδων «Λευτέρης Βογιατζής»

Κυκλάδων 11- Κυψέλη