Του Γιάννη Γαβρίλη

”Εσείς θα πατούσατε το πράσινο κουμπί της τηλεμεταφοράς”;

Το ερώτημα που τίθεται στους θεατές λίγη ώρα μετά την έναρξη της παράστασης.

Εκείνοι καλούνται να απαντήσουν σηκώνοντας μια κάρτα που βρίσκουν στο κάθισμα τους με δύο όψεις.

Η μια πλευρά είναι κόκκινη και η άλλη πράσινη.

Αν επιθυμούσαμε την τηλεμεταφορα ο ηθοποιός επί σκηνής μας προκαλεί να σηκώσουμε την κάρτα από την πράσινη πλευρά της. Εάν όχι την αντίστοιχη κόκκινη.

Εγώ έδειξα την κόκκινη. Και ερωτηθείς γιατί…, απάντησα… ”από φόβο”.

Στο ”Από Μηχανής Θέατρο” -κάτω σκηνή” της οδού Ακαδήμου 13 στο Μεταξουργείο έχει ανέβει για πρώτη φορά στην Ελλάδα (θα παίζεται μέχρι τις 19 Απριλίου) ένα παράξενο όσο και μεταφυσικής δομής έργο.

Το θεατρικό έργο  ”On Ego” του Μικ Γκόρντον βασίστηκε στο βιβλίο του νευροεπιστήμονα Πωλ Μπρόκς ”Into the Silent Land”.

Και η παράσταση όντως σε οδηγεί μέσα σε μια σιωπηλή χώρα που ποτέ δεν είχαμε φανταστεί, πόσο μάλλον σκεφτεί η αποκωδικοποιήσει. Και αυτή η ”χώρα” δεν είναι άλλη από το δικό μας σώμα, το δικό μας μυαλό, η δική μας κατασκευή.

Και αυτό είναι το φοβικό στοιχείο που πλανάται σε όλη την διάρκεια της παράστασης.

Γιατί τελικά δεν γνωρίζουμε τίποτα από το ”εσώτερο εγώ” μας, από την υπόσταση μας, από το υπαρξιακό μας γίγνεσθαι.

Αλήθεια, γνωρίζουμε τι είμαστε, από τι αποτελείται το σώμα μας και ο εγκέφαλός μας; Θέλουμε, άραγε, να μάθουμε τι είναι η σάρκα μας, τι είναι και από που προέρχεται το πνεύμα μας;

Έχετε σκεφτεί ποτέ ή γνωρίζεται ότι ο εγκέφαλός μας έχει 100 δισεκατομμύρια νευρώνες και τι μας δημιουργούν;

Έχετε, έχουμε ασχοληθεί σε βάθος με το τι είναι η συνειδητότητα μας;

Γνωρίζουμε, πραγματικά, τον εαυτό μας;

Τι είναι και πως λειτουργούν τα υλικά στοιχεία, που μας αποτελούν και οι χημικές μας ενώσεις.

Το ”On Ego” του Μίκ Γκόρντον μεταφέρει επί της θεατρικής σκηνής τα αναπάντητα για μας τους απλούς και απαίδευτους κοινούς θνητούς τα ερωτήματα αυτά και τα προβάλει με έναν τρόπο που, αν μη τι άλλο, σε ”ξεβολεύει” ενώ προκαλεί και την άγνοιά μας.

Υπάρχουν τελικά πειράματα που αν δεχτούμε να ενταχθούμε σε αυτά, θα ανακαλύψουμε το ”έτερο εγώ” μας, θα μπαίναμε στην διαδικασία να δημιουργηθεί ένα αντίγραφό μας, που δεν θα είμαστε εμείς ακριβώς, θα ήταν όμως κάτι από εμάς.

Τελικά… είμαστε θεϊκό δημιούργημα ή μόνο μια υλική εξέλιξη του ανθρώπινου είδους;

Μπορεί ένα επιστημονικό πείραμα να αποδείξει από που προερχόμεθα, που και πως  πορευόμαστε, μπορεί αυτό να ανατρέψει και να συγκροτήσει ξανά την ύλη μας, το ίδιο μας το σώμα, ως αντίγραφο, ως έναν κλώνο;

Και τα συναισθήματα που θα βρίσκονται; Θα μπορεί ο κλώνος μας να αγαπάει; Να συναισθάνεται;  Να ερωτεύεται και να τον ερωτεύονται; Να θυμάται; Να πιστεύει και να διαψεύδεται;

Η παράσταση που παρακολουθήσαμε στο ”Από μηχανής Θέατρο” δεν ανέβηκε για να δώσει τις απαντήσεις. Εξάλλου δεν είναι αυτό το ζητούμενο. Και σε κάθε ένα θεατρικό έργο.

Η παράσταση του ”On Ego” είναι μια συγκροτημένη και σε βάθος μελετημένη παράσταση.

Δεν ακροβατεί, δεν αφήνει σκοτεινά σημεία. Ότι ακούμε από τους ηθοποιούς που αποδίδουν το κείμενο, δεν ”θολώνει” τα όποια νοήματα, είναι καθάρια και όχι υπαινικτικά.

Νομίζω δε ότι αυτό ήταν και το ζητούμενο του Γιάννη Νταλιάνη που μετέφρασε το κείμενο και σκηνοθέτησε την παράσταση με αυτόν τον εντελώς δικό του τρόπο. Της καθαρής και κατανοητής απόδοσης. Ο κ. Νταλιάνης, εξάλλου, μετά από τόσα χρόνια στο θεατρικό σανίδι και ως ηθοποιός και όχι μόνο ως σκηνοθέτης ή μεταφραστής, μπορεί να διακρίνει το σημαντικότερο. Που είναι το, μέχρι που μπορεί να φτάσει, ώστε η παράσταση, το έργο να μη προκαλέσει βαρεμάρα, αμηχανία και να ”κατέβει” απλά και εύκολα και στον πιο απαίδευτο θεατή.

Στην συγκεκριμένη περίπτωση του ”On Ego” είχε να διαχειριστεί ένα πολύ δύσκολο (ίσως και δύστροπο) έργο, με επιστημονικούς όρους να αναφέρονται, με ιδιαίτερες ανατροπές στη δράση του, στην εξέλιξη του (γι’ αυτό και δεν θα εκθέσω λεπτομερώς την υπόθεση γιατί, όντως έχει ανατροπές και εκεί βρίσκεται το όλο ενδιαφέρον), ένα έργο που και με την αναφορά του στην μεταφυσικότητα θα μπορούσε να κουράσει, να μην προκαλέσει το ενδιαφέρον.

Αντιθέτως, παρακολουθήσαμε μια ενδιαφέρουσα παράσταση που σε κρατάει με την σωστή δομή της, με την ουσιαστική προσέγγιση στα νοήματα και στις συναισθηματικέ εκφάνσεις του.

Ο Γιάννης Νταλιάνης κατάφερε με τα λίγα θεατρικά μέσα που είχε στην διάθεσή του να αποδώσει και να προβάλει με τον καλύτερο τρόπο αυτό το, ίσως και δυστοπικό και απέχοντας παρασάγγας από την ουτοπία, έργο.

Καθοριστικό στοιχείο της παράστασης και η προσεκτική επιλογή των ηθοποιών.

Δεν θα ξεχωρίσω, δεν θα γράψω ξεχωριστά για τον καθένα γιατί είναι ένα έργο, μια παράσταση συνόλου. Όπου η μια ερμηνεία εμπλέκεται με την άλλη, οι χαρακτήρες εξαρτώνται ο ένας από τον άλλο.

Ιδιαίτερες ερμηνείες, λοιπόν, από τους Γιάννη Καπελέρη ως Άλεξ, ως Άλεξ το αντίγραφο και ο Γιώργος Κορομπίλης, στο ρόλο του Ντέρεκ ο πάντα καθοριστικός Θανάσης Βλαβιανός, η Χρύσα Νταή ως βοηθός, σερβιτόρα και νοσοκόμα και… η Αλεξάνδρα Αϊδίνη, να δημιουργεί την Αλίς του έργου και όχι απλώς να την αποδίδει.

Καθοριστική, σημαντική για την απόδοση του έργου και της ατμόσφαιράς του οι video προβολές που συνέθεσε ο Παντελής Μάκκας.

Ατμοσφαιρικές και πλήρως ενταγμένες στη δράση, επιτείνοντας την σε κάποια σημεία, η μουσικές συνθέσεις του Νίκου Κυπουργού, με βοηθό στον σχεδιασμό του ήχου τον μουσικό Κώστα Λώλο και με την ξεχωριστή φωνή της Ελεονόρας Ζουγανέλη ένα τραγούδι που έχει την ιδιαίτερη σημασία του και επανέρχεται σε συγκεκριμένα σημεία της εξέλιξης του έργου.

Το σκηνικό και τα κοστούμια σχεδιάστηκαν από την Άρτεμις  Φλέσσα και  οι φωτισμοί του Γιώργου Αγιαννίτη.

Δεν μπορώ να μη το θεωρήσω σημαντικό, άξιο αναφοράς και επιβεβαίωσης της προσοχής που δόθηκε στο ανέβασμα του δύσκολου αυτού έργου, ότι οι δημιουργοί της παράστασης συμβουλεύτηκαν τον νεύρο επιστήμονα Βασίλη Πελεκάνο και την ψυχολόγο Καλή Βοϊκλή.

Η παραγωγή είναι της ZERO GRAVITY.

Μια παράσταση που ενδιαφέρει, που έχει αποτύπωμα και το κυριότερο μετά την θέαση της, έχουμε πολλά να συζητήσουμε!