Συνέντευξη  στον  Γιάννη Γαβρίλη

Που θα ανέβει στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου στις 5 και 6 Ιουλίου με την σκηνοθεσία του  Τιμοφέι Κουλιάμπιν (και την σκηνοθέτιδα Ιώ Βουλγαράκη, να τελεί χρέη συμβούλου δραματουργίας δίπλα στον συνεργάτη του Κουλιάμπιν, Roman Dolzhansky),  σε παγκόσμια πρεμιέρα.

”Ο Αγαμέμνων, ένας φιλόδοξος άνθρωπος, στρατηγός, αρχηγός των πανελληνίων, πρέπει να θυσιάσει την κόρη του για να ξεκινήσει ο πόλεμος... η πάλη που γίνεται μέσα του, η πίεση  από όλο το περιβάλλον του, και η μεταστροφή του όταν παίρνει την απόφαση ότι πρέπει να θυσιαστεί το παιδί του, είναι που κάνουν βαθιά ενδιαφέροντα αυτό το ρόλο.  Βαθιά ανθρώπινος, βαθιά ηττημένος”…

Πριν την συνέντευξη

Ζητήσαμε από τον πρωταγωνιστή Νίκο Ψαρρά να συζητήσουμε για την συμμετοχή του στην παράσταση της ”Ιφιγένειας εν Αυλίδι”, αλλά και να μας περιγράψει το γενικότερο πλαίσιο που έχει σκεφτεί και σκηνοθετικά σχεδιάσει ο Ρώσος σκηνοθέτης  Τιμοφέι Κουλιάμπιν.

Η πρόσκληση του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου στον κ. Κουλιάμπιν να σκηνοθετήσει στην Επίδαυρο έγινε από εκείνον άμεσα αποδεκτή και όπως και η δίκη του πρόταση να ανεβάσει αυτή την  Τραγωδία της Αρχαίας δραματουργίας που  βρίσκει το κείμενο της σύνθετο και παράλληλα συναρπαστικό ενώ την έχει μελετήσει εις βάθος.

Επελέγησαν  Έλληνες/Ελληνίδες ηθοποιοί να αναλάβουν την υπόκριση της Τραγωδίας μεταξύ των οποίων και ο Νίκος Ψαρράς που θα ερμηνεύσει τον Αγαμέμνονα.

Και τον ρωτάμε…

Γ.Γ.  Κατ’ αρχήν θα ήθελα να βρούμε την άκρη του νήματος που οδηγεί έναν Έλληνα ηθοποιό στην σκηνοθετική συνθήκη που τοποθετεί ένας ξένος σκηνοθέτης και καλείτε ο ηθοποιός να σεβαστεί και να ακολουθήσει. Ποια η διάφορα και αν υπάρχει, του να σκηνοθέτησε από δικό μας σκηνοθέτη σε σχέση με έναν ξένο που ανήκει σε μια άλλη κουλτούρα, έχει άλλες συνιστώσες, έστω κι’ αν έχει μελετήσει ακροθιγώς την Αρχαία μας Γραμματεία.

Ν.Ψ.  Η διαφορά υπάρχει, όπως υπάρχει και ανάμεσα στους Έλληνες σκηνοθέτες. Όπως βλέπουμε Έλληνες σκηνοθέτες να προσεγγίζουν διαφορετικά το αρχαίο δράμα, το ίδιο συμβαίνει και με τους ξένους. Εγώ έχοντας δουλέψει με τρεις σκηνοθέτες στην Επίδαυρο από ξένες χώρες, έχω να πω ότι οι ξένοι έρχονται οργανωμένοι, με γνώση, άποψη, ιδέες και κυρίως σεβασμό και για την κουλτούρα μας αλλά και για τα αρχαία μας υπέροχα κείμενα.

Γ.Γ.  Ο Τιμοφέι Κουλιάμπιν που αναφέρεται και ως ”ποιητικός σκηνοθέτης”, πως έχει προσεγγίσει, αναγνώσει την Ευριπίδεια  ”Ιφιγένεια”,  τι θα προβάλλει περισσότερο στην παράσταση σας, η Θεά Άρτεμις είναι ένα από τα κυρίαρχα πρόσωπα;.. προβάλει αυτό ”που το καίει” όπως έχει πει ο ίδιος, και ποια είναι η απαραίτητη ευρηματικότητα του. Αυτή  που χρειάζεται να έχει ο σκηνοθέτης για να ανεβάσει μια Αρχαία Τραγωδία και να μη μοιάζει , ἡ θυμίζει  προηγηθέντα ανεβάσματα άλλων σκηνοθετών μιας και κάθε χρόνο ανεβαίνουν οι ίδιες και οι ίδιες Τραγωδίες και Κωμωδίες αφού αυτές οι λίγες έχουν περισωθεί και με αυτές ασχολείται το Ελληνικό και το Παγκόσμιο Θέατρο, άλλοτε με επιτυχία, άλλοτε πάλι με ηχηρή αποτυχία. Για να μη μιλήσω για τις… διασκευές που έχουν υποστεί.

Ν.Ψ.  Ο Τιμοφέι ναι, είναι Ποιητικός σκηνοθέτης και ποιητικός άνθρωπος. καίγεται βεβαίως για το αποτέλεσμα, τον ενδιαφέρει, είναι η προσωπική του άποψη, Όπως δε είναι όλες οι παραστάσεις όλων των σκηνοθετών. Η Άρτεμις είναι παρούσα συνέχεια στην παράσταση, ναι. Σαν μία κυβερνητική οργάνωση που επιβλέπει τα πάντα, παίρνει αποφάσεις, διατάζει και είναι δεδομένο ότι οι εντολές της πρέπει να εκτελεστούν. Δε νομίζω ότι τον προβληματίζει πως έχουν ανέβει τραγωδίες  τα προηγούμενα χρόνια. Κανέναν δεν θα έπρεπε να νοιάζει. Ο κάθε άνθρωπος φέρει το δικό του σύμπαν, τις δικές του καταβολές, αναμνήσεις και προσπαθεί να χτίσει έναν δικό του τρόπο ένα δικό του κόσμο. Το ίδιο κάνει κι αυτός.

Γ.Γ. Είσαι ένας έμπειρος πλέον ηθοποιός,  πολλά τα χρόνια σου επάνω στο θεατρικό σανίδι, πολλές και οι συμμέτοχες σου και στις παραστάσεις που ανεβαίνουν στο Θέατρο της Αρχαίας Επιδαύρου. Λένε ότι υπάρχει μεγάλη διαφορά να παριστάνεις σε αυτό το Αρχαίο Θέατρο,  με το να παίζεις σε μια οποιαδήποτε άλλη σκηνή.

Ν.Ψ.  Είναι ένα πολύ όμορφο θέατρο. Είναι ένα θέατρο που νιώθεις αλλιώτικα απ ότι σε μία ιταλική σκηνή. Το χτυποκάρδι είναι συνήθως πιο δυνατό, αλλά αυτό το χτυποκάρδι είναι κομμάτι όλης μας της δουλειάς και μας συντροφεύει σε κάθε πρεμιέρα, σε κάθε παράσταση. Με συγκινεί πολύ όταν είμαι θεατής στο θέατρο της Επιδαύρου, τότε νομίζω ότι είμαι πιο αγχωμένος από ότι όταν παίζω.

Γ.Γ. Αν και η Επίδαυρος σου είναι οικεία πλέον, νοιώθεις ακόμη και τώρα, έντονη την ευθύνη της προβολής της υποκριτικής σου επάρκειας και της ανάγκης να δώσεις  το μέγιστο των υποκριτικών σου δυνατοτήτων; Ποσό απαραίτητο, είναι αυτό και πόση υπευθυνότητα πρέπει να επιδείξει ο ηθοποιός που θα παραστήσει επί της ορχήστρας της Επιδαύρου,  με απέναντι του,  ένα ενεργειακό κοίλον που πάλλεται και αντιδρά, εννοώντας τους θεατές που τον παρακολουθούν.

Ν.Ψ. Ειλικρινά δεν νομίζω ότι υπάρχει μεγάλη διαφορά. Ίδιο το άγχος, ίδια η προσπάθεια, ίδιος ο ηθοποιός και ίδια η αίσθηση του κοινού. Απλώς όταν ετοιμάζεσαι για τέτοιους ρόλους γυμνάζεις πιο πολύ τη φωνή σου το σώμα σου προσέχεις περισσότερο και η ευθύνη βεβαίως είναι μεγαλύτερη.

”Ο Τιμοφέι , είναι Ποιητικός σκηνοθέτης και ποιητικός άνθρωπος. καίγεται βεβαίως για το αποτέλεσμα, τον ενδιαφέρει, είναι η προσωπική του άποψη. Ο κάθε άνθρωπος φέρει το δικό του σύμπαν, τις δικές του καταβολές, αναμνήσεις και προσπαθεί να χτίσει έναν δικό του τρόπο ένα δικό του κόσμο. Το ίδιο κάνει κι αυτός”

Γ.Γ . Στο, όσον ούπω, ανέβασμα της Ιφιγένειας του Ευριπίδη,  ερμηνεύεις για πρώτη φορά τον Αγαμέμνονα. Θα ήθελα να ακούσω την άποψη σου και την προσωπική σου ανάλυση για αυτόν τον χαρακτήρα όπως τον τοποθετεί στους στίχους του και ο Ευριπίδης , ο οποίος μάλιστα Αγαμέμνονας- Νίκος Ψαρράς, προοικονομεί  και τα όσα θα συμβούν στην συνέχεια.. περά από τις όποιες οδηγίες σου εδόθησαν από τον Τιμοφέι Κουλιάμπιν. Και ρωτώ γιατί χωρίς την εις βάθος ανάλυση,  κανείς ηθοποιός δεν μπορεί να ερμηνεύσει τον όποιο θεατρικό χαρακτήρα και  να τον φέρει στα δικά του υποκριτικά μέτρα ἡ ακόμη και να τα ξεπεράσει αν χρειάζεται..

Ν.Ψ.  Είναι πιο εύκολο να μιλάμε για τους ρόλους μας πάνω στη σκηνή πραγματικά, παρά να τους αναλύουμε. Αλλά όταν ακούς μία τέτοια ερώτηση πάντα σκέφτεσαι τι θέλεις να υποστηρίξεις στον ρόλο σου. Ο Αγαμέμνων ,ένας φιλόδοξος άνθρωπος, στρατηγός, αρχηγός των πανελληνίων πρέπει να θυσιάσει την κόρη του για να ξεκινήσει ο πόλεμος. Όλη αυτή η πάλη που γίνεται μέσα του, η πίεση από τον Μενέλαο και από όλο το περιβάλλον, είναι που κάνουν βαθιά ενδιαφέρον αυτό το ρόλο. Ακόμα και η μεταστροφή του όταν παίρνει την απόφαση ότι πρέπει να θυσιαστεί το παιδί του. Βαθιά ανθρώπινος, βαθιά ηττημένος.

Γ.Γ. Υποθέτω σωστά ότι όλοι οι συντελεστές είσαστε ευχαριστημένοι και αρκετά σίγουροι για το καλό αποτέλεσμα; Είναι αλήθεια ότι ο  Τιμοφέι Κουλιάμπιν είναι, πέραν από ευγενής και καλλιεργημένος  και ένας σκηνοθέτης (παρά το νεαρό της ηλικίας του) που ξέρει τι θέλει, δεν ψάχνεται, δεν πελαγοδρομεί, σέβεται τους ηθοποιούς συνεργάτες του και σημαντικότατο… είναι άκρως μεταδοτικός και έτσι θα παρακολουθήσουμε μια αξιόλογη, ενδιαφέρουσα παράσταση;

 Ν.Ψ.    Ο Τιμοφει ναι είναι ένας ευγενικός, διαβασμένος, υγιής άνθρωπος οποίος ήρθε με όλο το team του οργανωμένος, ξέροντας πολύ καλά τι ζητάει ως αποτέλεσμα. Αυτό αμέσως μας έδωσε μεγάλη ανακούφιση και χαρά γιατί η αγωνία μας πάντα στη διάρκεια των προβών είναι να μπορέσουμε να καταλάβουμε το σύμπαν του σκηνοθέτη. Εύχομαι βεβαίως να απολαύσετε την παράσταση όπως απολαμβάνουμε εμείς τις πρόβες. Ποτέ δεν ξέρεις για το αποτέλεσμα αλλά όταν εσύ περνάς καλά ,είσαι σίγουρος ότι και το κοινό θα ταξιδέψει μαζί σου. Και όλη μας η δουλειά είναι ένα μεγάλο ταξίδι.        

Ιφιγένεια εν Αυλίδι

του Ευριπίδη

5 και 6 Ιουλίου στο Αρχαίο Θέατρο ΕΠΙΔΑΥΡΟΥ

Σκηνοθεσία: Τιμοφέι Κουλιάμπιν

Μετάφραση: Παντελής Μπουκάλας

Δραματουργός: Roman Dolzhansky

Σύμβουλος δραματουργίας: Ιω Βουλγαρακη

Σκηνογραφία-ενδυματολογία: Oleg Golovko

Σχεδιασμός φωτισμού: Oskaris Paulins

Σχεδιασμός ήχου-Μουσική σύνθεση: Timofei Pastukhov

Πρωταγωνιστούν (αλφαβητικά):

Ανθή Ευστρατιάδου Ιφιγένεια

Μαρία Ναυπλιώτου Κλυταιμνήστρα

Νικόλας Παπαγιάννης Μενέλαος

Δημήτρης Παπανικολάου Πρεσβύτης

Θάνος Τοκάκης Αχιλλέας

Νίκος Ψαρράς Αγαμέμνων

Χορός: Δημήτρης Γεωργιάδης, Χρήστος Διαμαντούδης, Μάριος Κρητικόπουλος, Βασίλης Μπούτσικος, Αλέξανδρος Πιεχόβιακ.