του Γιάννη Γαβρίλη

Πόσους/πόσες ανθρώπους δεν γνωρίζουμε που θυσίασαν την ζωή τους για τα πιστεύω τους.

Πόσοι/πόσες ήταν οι άνθρωποι που στα σκοτεινά χρόνια του αδελφοκτόνου Εμφυλίου στην χώρα μας (31 Μαρτίου 1946- 30 Αυγούστου 1949) αρνήθηκαν να προδώσουν τις αξίες τους, την  πίστη τους σε όσα πίστευαν και είχαν αγωνιστεί για αυτά.

Θα πρέπει να ανατρέξουμε στην Ιστορία για τον Εμφύλιο Πόλεμο για να μάθουμε τις συνθήκες κάτω από τις οποίες διεξήχθη, τους λόγους που οδήγησαν στην σύρραξη μεταξύ των αντιστασιακών ομάδων που είχαν οργανωθεί με σκοπό την αντίσταση κατά της Γερμανικής Κατοχής στην Ελλάδα,  το προκατοχικό, οικονομικό και πολιτικό, κατεστημένο,  τις συνέπειες συσσωρευμένων πολιτικών και κοινωνικών διεργασιών, που ξεκίνησαν από την εποχή του Εθνικού Διχασμού, το 1915, εντάθηκαν με τη Μικρασιατική καταστροφή  και την έλευση και εγκατάσταση ενός τεράστιου αριθμού προσφύγων – και κορυφώθηκαν με την επιβολή της Δικτατορίας της 4ης Αυγούστου,  την επικρατούσα   κοινωνικοπολιτική κατάσταση που  μετά την αποχώρηση των Ναζιστικών  στρατευμάτων Κατοχής  τον Οκτώβριο του 1944 και την επιθυμία, κυρίως των Βρετανών, για πολιτικούς και στρατιωτικούς λόγους, της την εκμηδένιση των αντάρτικων ομάδων, ειδικά του ΕΛΑΣ του στρατιωτικού τμήματος του κομουνιστικού ΕΑΜ και εν τέλει η νεοεκλεγείσα κυβέρνηση να εγκρίνει,  στις 18 Ιουνίου, το Γ΄ Ψήφισμα («περί εκτάκτων μέτρων κατά των επιβουλευομένων την δημόσιαν τάξιν και την ακεραιότητα της χώρας»). Με το ψήφισμα αυτό, ξεκίνησαν μαζικές διώξεις εναντίον αριστερών ή ύποπτων για αριστερά φρονήματα. Επίσης, υπήρξαν αποφάσεις για θανατικές ποινές. Οι πρώτες εκτελέσεις θανατοποινιτών έγιναν στα τέλη του επόμενου μήνα (Ιούλιος 1946).

Πολλές φορές για να παρακολουθήσουμε μια θεατρική παράσταση είναι απαραίτητο να γνωρίζουμε η να ανατρέξουμε στην Ιστορία.

Όσα αναφέρθηκαν πριν αυτό τον σκοπό είχαν μιας και η παράσταση που έχει ανέβει στο ”ΑΡΓΩ- Studio”  ”Ευτυχία Πρίντζου- η Επιστροφή” αναφέρεται σε ένα πρόσωπο που εκτελέστηκε για την πολιτική του τοποθέτηση και τις πεποιθήσεις του.

Η Ευτυχία Πρίντζου, φιλόλογος και  στέλεχος της Εθνικής Αντίστασης, μέλος του ΕΑΜ και του ΚΚΕ στα Ιωάννινα  εκτελέστηκε μαζί με άλλους  στο Σταυράκι Ιωαννίνων στις 27 Ιουλίου του 1948 με την κατηγορία “προσπάθεια βιαίας ανατροπής του υπάρχοντος κοινωνικού καθεστώτος”.

Ο συγγραφέας του θεατρικού αυτού έργου,  Βασίλης Κονταξής,  μέσα από  τις μνήμες  και συζητήσεις-μαρτυρίες συγγενικών προσώπων της Πρίντζου, τις αφηγήσεις, και τα προσωπικά του βιώματα, γράφει και σκηνοθετεί τον μονόλογο που είδαμε ,έναν μονόλογο φανερά φορτισμένο και σε αρκετά σημεία του με ποιητική δομή, δημιουργεί μια θεατρική συνθήκη που κυριαρχεί η βούληση του συγγραφέα να την ”επιστρέψει” στις μέρες μας , να τις δώσει μορφή και υπόσταση, να της δώσει φωνή για να ” επιστέψει”  από μια θεατρική σκηνή σε όσα έζησε, έμαθε, δίδαξε, δημιούργησε, αλλά κυρίως να αφηγηθεί την αντιστασιακή της πορεία κατά την διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής, όπως και κατά την διάρκεια του Εμφυλίου.

Όπως πάντα, έτσι και εδώ, δεν είναι εύκολο θεατρικό εγχείρημα, να μετατρέψεις σε θεατρική απόδοση, την ζωή,  τον χαρακτήρα, τις σκέψεις και αποφάσεις ενός ανθρώπου που θυσιάστηκε για να μη προδώσει τις ιδέες του.

Θα μπορούσε να γίνει μια παράσταση περιγραφική και για πολλούς ίσως και άνευ ενδιαφέροντος. Ειδικά για το νεότερο κοινό, που, δυστυχώς! δεν γνωρίζει και..(κακά τα ψέματα) δεν τον αφορά η Ιστορία,  πόσο μάλλον αυτή, μεμονωμένων ανθρώπων. Θα ήταν ίσως, έως και εμμονικό από μεριάς του συγγραφέα να δημιουργήσει μια μυθοπλασία μιας γυναίκας που γεννήθηκε και πεθύμησε να ζήσει στην πόλη της, συγκεκριμένα στα Ιωάννινα και που σε αυτήν, μετά τις σπουδές της, μετά από την φυλάκιση της στην Θεσσαλονίκη από τους Γερμανούς, επέστρεψε και που τελικά, μη κατορθώνοντας να κρυφτεί για μεγάλο χρονικό διάστημα (αναφέρεται ότι κάποιοι την πρόδωσαν) συνελήφθη και με συνοπτικές δικαστικές διαδικασίες, εκτελέστηκε.

Θα μπορούσε να είναι μια παράσταση ,που μόνο σε τοπικό επίπεδο θα μπορούσε να ανέβει και να ενδιαφέρει μια μερίδα από το κοινό της τοπικής κοινωνίας.

Και όμως. Αυτό που παρακολουθήσαμε, το θεατρικό αυτό εγχείρημα εδώ στην Αθήνα, των πολλών παραστάσεων και Θεάτρων…  και Λόγο υπόστασης θεατρικής είχε και ενδιαφέρον τόσο σκηνοθετικό όσο…  κυρίως, υποκριτικό.

Κυρίως υποκριτικό γιατί η έμπειρη ηθοποιός Τζίνη Παπαδοπούλου κατάφερε και απέφυγε με την ερμηνεία της, την παγίδα να γίνει γραφική και να παρασυρθεί  από  συναισθηματική υπερβολή. Η κ. Παπαδοπούλου με την εκφραστικότητα της, την ορθή εκφορά του λόγου, την σωστή όσο και λιτή κίνηση της στον σκηνικό χώρο, κατάφερε να ερμηνεύσει με πειστικότητα και (επιμένω) χωρίς υποκριτικές υπερβάσεις τον ρολό που εκκληθεί να μας παρουσιάσει, ”επιβάλλοντας”  κιόλας,  το σωστό μέτρο που πρέπει να έχει ο θεατρικός μονόλογος για να μη γίνει και κουραστικός. Όπως κι’ αν σκηνοθετηθεί η μορφή αυτή του Θεάτρου, αν δεν υπάρχει ο ικανός και έμπειρος ηθοποιός να τον ερμηνεύσει, χωρίς καμιά αμφιβολία θα αποτύχει από όλες τις απόψεις. Η Τζίνη Παπαδοπούλου και με την ερμηνευτική της σεμνότητα και… από την άλλη την παρόμοια δυναμική της , έφερε στο ”ΑΡΓΩ-studio” την μορφή της Πρίντζου, με την ”επιστροφή” να φωτίζεται απαλά (Σχεδιασμός Φωτισμών: Θοδωρής Γκόγκος),  να παίρνει σημαντική υπόσταση, να βρίσκεται εκεί με όλη την ανθρώπινη διάσταση της, με τους φόβους της, με τις ανατροπές της και τις αδυναμίες της, με τις,  από την άλλη, σταθερές απόψεις της και στο τέλος (σημαντική ερμηνευτική στιγμή) την ανάγκη της να ξαναβγεί στον κόσμο, να διαρρήξει την ηθελημένη απομόνωση της από τον λιτό, όσο και φανταστικό (σκηνικά) χώρο που την βρίσκουμε εξ αρχής (σκηνικό -ένδυση ηθοποιού: Κωνσταντίνος Γιαννιώτης) είτε ως μη εν ζωή πρόσωπο, είτε ως, μεταφορικά πάντα, ένα αδούλωτο πνεύμα…  να σταθεί πίσω από την κλειστή πόρτα… μα τελικά να μην το αποφασίζει, γιατί… ποιος ξέρει τι θα βρει, τι θα δει. Θα έχει αλλάξει ο κόσμος; Θα τον καταλάβει εκείνη, θα τον αποδεχτεί; Καλυτέρα, λοιπόν, η ”επιστροφή” της να μείνει εκεί… απέναντι μας, σε εμάς που δεχτήκαμε και να την δούμε και να την ακούσουμε. Για να υποκλιθεί εμπρός μας κλείνοντας τα ενενήντα λεπτά που διαρκεί η παράσταση. Με εκείνο το τραγούδι που συνέθεσε ο Δημήτρης Υφαντής, ειδικά για την παράσταση, να επιστρέφει πάλι και πάλι.

Θεατρικές Επιχειρήσεις ΖΗΣΗ 

Θέατρο ”ΑΡΓΩ-studio”– Ελευσινίων 13-15 (Στάση Μετρό Μεταξουργείο)

κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 21.00

Προπώληση εισιτηρίων:

https://www.more.com/theater/eutyxia-printzou-i-epistrofi/

Για ομαδικές κρατήσεις μπορείτε να καλείτε στο 6982 047 322