του Γιάννη Γαβρίλη

Και όμως να που υπάρχει και έμπνευση και ευρηματικότητα και ικανότητα πρόσληψης και προβολής, στο σήμερα, του έργου του Κάρλο Γκολντόνι (Βενετία, 25 Φεβρουαρίου 1707 – Παρίσι, 6 Φεβρουαρίου 1793), ‘’Υπηρέτης δυο Αφεντάδων’’, που το έγραψε το 1746 για τον εξαιρετικό ηθοποιό-αρλεκίνο της εποχής του, Αντόνιο Σάκο. Ο Γκολντόνι το συμπλήρωσε, έτσι όπως το γνωρίζουμε (και έχει ανέβει αρκετές φορές στη σκηνή και του Ελληνικού Θεάτρου) το 1753.

Θεωρήθηκε από τους αναλυτές-ερευνητές του συνολικού του έργου, το διασημότερο και το πλέον άρτιο, καθώς θεωρήθηκε, ως θεατρικό έργο που έφερε μια ανανεωτική μορφή στην Ιταλική κωμωδία και βασίστηκε κυρίως, στον αυτοσχεδιασμό και την παράδοση της Κομέντια ντελ άρτε.

Το φετινό καλοκαίρι, ο Γιάννης Κακλέας και σε παραγωγή της  ‘’Τεχνηχώρος’’, επαναφέρει σε καλοκαιρινή περιοδεία, την παράσταση του έργου που είχε ανεβάσει το 2011.

Όχι ακριβώς επαναφέρει. Γιατί αυτό το ανέβασμα είναι εντελώς διαφορετικό από εκείνο του 2011.

Είναι αυτό που χρειάζεται σήμερα και απασχολεί πολλούς σκηνοθέτες. Μια νέα, φρέσκια, πλέον σύγχρονη ματιά, που να μη θυμίζει τίποτα από προ ηγηθέντα ανεβάσματα.

Ο κ. Κακλέας, βεβαίως, δεν είναι η πρώτη φορά που φέρνει επί σκηνής, είτε πολυπαιγμένο γενικώς έργο, Αρχαία Κωμωδία είναι αυτό ή Τραγωδία, είτε Σαιξπηρικό ή του Μολιέρου ή του Μπρεχτ, είτε Μιούζικαλ ή Νεοελληνικό, πάντα έχει αυτή την ιδιαίτερη και άκρως προσωπική, προκλητική ματιά, αυτό που λέμε ‘’κλείνει το μάτι’’, ακόμη και στα πλέον κλασσικά έργα, με έναν τρόπο, που λίγοι σκηνοθέτες τολμούν. Αρκεί όμως, μόνο η τόλμη. Ασφαλώς και όχι. Θα μπορούσε να καταλήξει σε αυθάδεια.

Ο Κακλέας, ναι μεν τολμά, αλλά με την απαιτούμενη προσοχή, βαθιά γνώση και μελέτη του έργου που προτίθεται να σκηνοθετήσει ή να ασχοληθεί με την δραματουργική του επεξεργασία του, με κύριο γνώμονα την ανανέωση. Αυτό που έχει απασχολήσει και διαρκώς απασχολεί τους ανθρώπους του Θεάτρου. Η Ανανέωση. Η θεατρική απόδοση, του όποιου έργου, σήμερα.

Έτσι λοιπόν εκ ‘’χειρός’’ Κακλέα, (η μετάφραση του Ερρίκου Μπελιέ) ήρθε καλοκαιρινός, ευφρόσυνος, διασκεδαστικός, όσο και πάντα, παμπόνηρος (όπως το απέδωσε ο Γκολντόνι), Τρουφαλντίνο, όπως και οι άλλοι ήρωες του έργου, για να μας προσφέρουν, αυτή την καινούρια, φρέσκια, εύθυμη, ξεκαρδιστική, απολαυστική, και όσο πρέπει, καταγγελτική (ο Γκολντόνι καυτηριάζει τις συμπεριφορές, τις πράξεις, την κοινωνική απαξία της δικής του αστικής τάξης) απόδοση, που με ιδιαίτερη έμπνευση και ευρηματικότητα, αναφέρεται στην θεατρική μέθοδο της Κομέντια ντελ Άρτε, και στα κυρίαρχα στοιχεία που την καθιέρωσαν σαν ένα από τα σημαντικότερα θεατρικά δρώμενα, αντλώντας από αυτή, όσα μπορούν να ενταχθούν σε μια σημερινή, σύγχρονη παράσταση του ‘’Υπηρέτη δυο Αφεντάδων’’.

Όλα είναι με προσοχή και σεβασμό στο έργο κατατεθειμένα. Έως και την παραμικρή λεπτομέρεια. Ακόμη και η διακοπή της δράσης, με χορευτικά στιγμιότυπα, εμπνευσμένα από τα βενεστιάνικα αποκριάτικα δρώμενα (Χορογραφίες: Στεφανία Σωτηροπούλου), τα πολλά και εξαιρετικά κοστούμια που παραπέμπουν τα περισσότερα στην εποχή του 18^ου αιώνα (Ηλένια Δουλαδίρη), τους άκρως σημαντικούς  φωτισμούς (Στέλλα Κάλτσου) και βεβαίως το (πάντα) εύστοχα σχεδιασμένο σκηνικό (Μανώλης Παντελιδάκης), που παραπέμπει σε χώρους βιομηχανικούς, εργοστασιακούς και με διάσπαρτα βαρέλια με πυρηνικά απόβλητα, μια επίσης σύγχρονη υπενθύμιση της ζοφερής σημερινής παγκόσμιας πραγματικότητας, έτσι για να μη ξεχνιόμαστε!

Καθοριστικό στοιχείο της παράστασης, οι μουσικές πρωτότυπες συνθέσεις του Βάιου Πράπα, που βρίσκεται και επί σκηνής, καθώς και οι πολύ έξυπνες επιλογές γνωστών Ιταλικών τραγουδιών, που ενταχθήκαν στη δράση και αποτέλεσαν ανυπόστατο μέρος της.

Όσο για τις ερμηνείες… υπερβατικές. Υπερυποκριτική υπεροχή!

Με αυτή του Βασίλη Χαραλαμπόπουλου, που ξεπερνάει, για μια φορά ακόμη, την αυτοεννοούμενη υπόκριση και ‘’απογειώνει’’ τον ρόλο του υπηρέτη  Τρουφαλντίνο, σε μια άλλη θεατρική διάσταση, που σαν θεατή, όχι απλώς σε πείθει, αλλά σου προσφέρει απλόχερα την ουσία της ερμηνείας του ηθοποιού που ξεπερνά και τον ίδιο του τον θεατρικό εαυτό.

Και να που και η Φαίη Ξυλά, αναστέλλει ότι έχει παίξει μέχρι τώρα (πάντα εξαιρετικά, να σημειώσω), γιατί εδώ ο προκλητικός, όσο και δύσκολος διπλός ρόλος ως Βεατρίκη και μεταμφιεσμένη ως αδελφό της  Φεντερίγκο, έχει ιδιαίτερες υποκριτικές απαιτήσεις που η κ. Ξυλά τις ενδύεται υπερβατικά.

Ξεχωρίζει και όπως δεν τον έχουμε ξαναδεί, ο Γιώργος Ψυχογιός ως Πανταλόνε. Και κωμικά ικανότατος, τον χαρήκαμε δεόντως, ακόμη και με την σωματική του τοποθέτηση στη σκηνή, μας προσέφερε, με την σωστή υποκριτική υπερβολή που διακρίνει τον χαρακτήρα του Πανταλόνε, την απολαυστική του ερμηνεία.

Μαζί τους σε ένα εντυπωσιακό υποκριτικό σύνολο, με απόδοση στους αντίστοιχους ρόλους που ερμηνεύουν οι…

Κωνσταντίνος Γαβαλάς, Άρης Κακλέας, Φραγκίσκη Μουστάκη, Μένη Κωνσταντινίδου, Πάνος Παπαιωάννου, Βαγγέλης Δαούσης, Στεφανία Σωτηροπούλου, Γαβριέλα Αντωνοπούλου, Δημήτρης Σταυριανόπουλος, Νίκος Μυλωνόπουλος, όλοι, όλες με τόσο αξιοπρόσεκτες ερμηνείες.

Εν κατακλείδι. Μια παράσταση μεστή, συγκροτημένη, μελετημένη ως την παραμικρή λεπτομέρεια, ευφρόσυνα ρέουσα, άκρως χαριτωμένη και απόλυτα διασκεδαστική και με σοβαρότητα να αποδίδεται η κωμικότητα που ο Γκολντόνι μέσω αυτής καταγγέλλει, την τραγικότητα των κοινωνικών δομών και πρακτικών συμπεριφορών.

Περιληπτικά το έργο

Κυριαρχεί, ο Τρουφαλντίνο. Ένας πονηρός όσο και φτωχός υπηρέτης. Και πάντα πεινασμένος. Για να εξασφαλίσει την κατ’ αυτόν πρέπουσα διαβίωση, σκαρφίζεται ένα σχέδιο. Να δουλέψει ταυτόχρονα σε δύο αφεντικά. Κάνει απάτη; όχι ακριβώς. Είναι θέμα καθαρά επιβίωσης. Που θα οδηγήσει αυτή του η απόφαση; Ανατροπές θα φέρει και πολλές  παρεξηγήσεις καθώς απρόβλεπτες καταστάσεις.

Κυρίαρχο στοιχείο η κωμικότητα  και ο ξεκάθαρος σαρκασμός για τη διαφθορά, την υποκρισία και τις ταξικές αντιθέσεις.

Σταθμοί περιοδείας:

Δευτέρα 16 Ιουνίου Κατράκειο Θέατρο Νίκαιας
Τετάρτη 18 & Πέμπτη 19 Ιουνίου Θέατρο Βράχων Μελίνα Μερκούρη, Βύρωνας
Τρίτη 24 Ιουνίου Ανοιχτό Δημοτικό Θέατρο «Μελίνα», Βόλος
Τετάρτη 25 & Πέμπτη 26 Ιουνίου Ανοιχτό Θέατρο Συκεών «Μάνος Κατράκης», Θεσσαλονίκη
Παρασκευή 4 Ιουλίου Βεάκειο Θέατρο, Πειραιάς
Σάββατο 5 Ιουλίου Δημοτικό Θέατρο Λυκαβηττού, Αθήνα
Τρίτη 8 Ιουλίου Κηποθέατρο «Γιάννης Ρίτσος», Πρέβεζα
Τετάρτη 9 & Πέμπτη 10 Ιουλίου Θερινό Δημοτικό Θέατρο Δήμου Πατρέων, Πάτρα
Δευτέρα 14 έως Τετάρτη 16 Ιουλίου Τεχνόπολις, Ηράκλειο Κρήτης
Πέμπτη 17 & Παρασκευή 18 Ιουλίου Θέατρο Ανατολικής Τάφρου, Χανιά
Σάββατο 2 Αυγούστου Αρχαίο Θέατρο Οινιαδών, Μεσολόγγι
Δευτέρα 4 Αυγούστου Τεχνολογικό και Πολιτιστικό Πάρκο, Λαύριο
Τετάρτη 6 Αυγούστου Σαϊνοπούλειο Θέατρο, Σπάρτη
Πέμπτη 7 Αυγούστου Θέατρο Αρχαίας Ήλιδας
Παρασκευή 8 Αυγούστου Ανοιχτό Θέατρο Καλαμάτας
Σάββατο 9 Αυγούστου Θέατρο «Γ. Παππάς», Αίγιο
Κυριακή 10 Αυγούστου Θέατρο Ορέστης Μακρής, Χαλκίδα
Κυριακή 17 Αυγούστου Αρχαίο Θέατρο Δίου, Πιερία
Δευτέρα 18 Αυγούστου Ανοιχτό Θέατρο Νέων Μουδανιών, Χαλκιδική
Τρίτη 19 Αυγούστου Αμφιθέατρο Σίβηρης, Κασσάνδρα
Τετάρτη 20 Αυγούστου Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων, Καβάλα
Πέμπτη 21 Αυγούστου Θέατρο Αλτιναλμάζη, Αλεξανδρούπολη
Τρίτη 26 Αυγούστου Θέατρο Καστρομηνά «Μίκης Θεοδωράκης», Χίος
Πέμπτη 28 Αυγούστου Θέατρο Κάστρου, Μυτιλήνη
Σάββατο 30 Αυγούστου Θέατρο Μοσχοποδίου, Θήβα
Κυριακή 7 Σεπτεμβρίου Υπαίθριο Θέατρο ΕΗΜ – Φρόντζου, Ιωάννινα
Δευτέρα 8 & Τρίτη 9 Σεπτεμβρίου Θέατρο Δάσους, Θεσσαλονίκη
Τετάρτη 10 Σεπτεμβρίου  Κηποθέατρο Αλκαζάρ, Λάρισα